و باران كمتر آيد و بيوقت بارد و يا ابر دائم محيط بود و قطرهء آب بر سر اهل عالم نريزد و اسباب ارضى آنست كه بنواحى بلد قتال عظيم رو دهد و لاش مقتولان دفن نشود و متعفن گردد و آن عفونت هوا را متعفن سازد پس هرگاه آثار حدوث و با ظاهر شود بايد كه مبادرت كنند بتخفيف بدن و تعديل مسكن و فائده بتخفيف ظاهرست كه چون رطوبت قلت پذيرد استعداد قبول عفونت در بدن كمتر باشد و بهترين مجففات تنقيه بدنست از اخلاط كثيره و آنجا كه تنقيه باسهال كرده شود دواى مسهلى قوىتر چون تربد و غاريقون و سقمونيا و مانند آن استعمال نبايد كرد و بملينات مناسبه چون بليله و سنا و مغز فلوس قناعت بايد كرد و تقليل غذا نعمالمجففاتست امّا زيادهتر خلو معده نيز مناسب نيست زيرا كه بسبب خلو معده و انصباب ماده بر آن خود فساد معده رو مىدهد پس چيزى خورند كه خفيف و سريع الهضم باشد و مرطب و سريع العفونت نبود چون لحوم و البان و فواكه رطبه اما انجا كه به تناول لحوم اضطرار باشد بمخالطت خموضات اصلاح آن بايد كرد و از جماع و رياضت متعبه كه به تنفس عظيم و تواتر نفس انجامد اجتناب بايد گزيد و وعت و راحت درين ايّام احسن دانستهاند و مسكن از كناره آب دور تر بايد گرفت و در خانه سركه و انگوزه با هم آميخته بپاشند كه آن مصلح هواى متعفنه وبائىست و سعدد كند روآس و ورد و صندل هميشه بسوزند به نوعى كه دخان آن ايذا ندهد دماغ را و استشمام روايحه طيبه نافعترين اشياست در و با علىالخصوص كه مراعات مزاج هم نگاه دارند اعنى حار مزاج طيوبات بارده چون كافور و صندل ببويد و بارد مزاج طيوبات حاره چون عود و عنبر و مشك و امثال آن و بدانند كه استعمال سركه اكلا و شما و رشحا فى البيت نفع كلى دارد و از ضرر هواى فاسد ايمن مىكند و اصلاح هواى متعفن مىنمايد و شربت كارى و مفرحات ياقوتى كه دل و دماغ را قوت دهد اكثر استعمال بايد كرد و هم و غم را بدل خود راه ندهند و اگر فساد هوا از اسباب ارضى تصور كنند اول اصلاح آب كنند پس باستعمال آرند بايد كه آب را با گل ارمنى طبخ دهند پس صاف كرده نگاه دارند و اگر قدرى سركه هم داخل كنند كه تغير در مزهء آب نيارد اولى و ؟ ؟ ؟ انسب است و نافعترين اشيا
علم الأبدان ( فارسى ) — صفحة 131
مساهمون: واجد على خان
ص١٣١