تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 287

مساهمون:

ص٢٨٧
شكر سفيد انداخته بپزند و لوز سازند

مثلث

بضم ميم و فتح ثاى مثلثه و لام مشدده و ثاى مثلثه در آخر اكثرى گفته‌اند كه آب انگورست كه دو ثلث آن در طبخ برود و يك ثلث بماند و از قول شيخ الرئيس در كليات قانون و كلام آملى در شرح كليات ايلاقى معلوم شده كه مثلث عبارت از آنست كه آب انگور سه جزو آب خالص يك جز بهم آميخته جوش نمايند تا يك ثلث برود و هكذا فى بحر الجواهر و آنچه اول ذكر شده مثلث فقهىست نبطى

مخيض

بفتح ميم و كسر خاى معجمه و سكون تحتانى و ضاد معجمه به فارسى دوغ نامند مزاج آن سرد و ترست و مخيضه دوغبارا گويند و آن گذشت

مرى

به ضم ميم و كسر راى مشدده و تحتانى به فارسى آبكامه و بهندى كانجى گويند صاحب تذكره گفته از تراكيب قديمه است و بهترين وى آنست كه از آرد جو و پودينه ساخته شود مزاج آن گرم و خشك‌ست و بلغم غليظ و اخلاط لزجه از شكم دور سازد و لفائف امعا را از كرم و اخلاط فاسده پاك گرداند

ص

آن آرد جو و پودينهء خشك سائيده مساوى به آب خمير كرده نان پخته بشكنند پس پودينه يك جزو نمك مكلس يك جزو تخم رازيانه ربع جزو آن اضافه كرده به آب سرشته در ظرفى كنند و تا مدت بست روز در تابش آفتاب گذارند و هر روز درهم كرده باشند و آب بپاشند تا بهم رسد پس به آب و اندكى سركه رقيق ساخته صاف كرده در ظرفى كنند و باز چند روز در آفتاب گذارند تا ترش شود پس صاف ساخته به كار برند و گاهى جهت مبرودين تخم كرفس و دارچينى و قرنفل و نحو آن مىافزايند

مزوره

به ضم اول غذائىست كه به جهت مريض گوشت شوربادار بپزند و مونگ مقشر و كدوى سبز و نحو آن درو اندازند و مهرا ساخته جرم گوشت بيرون كنند و حل كرده بقاشق خورانند و صاحب كنز الادويه گفته كه در خراسان مزوره از زرشك و اناردانه مىسازند و در هند از مونگ و برنج

مسلوق

بفتح اول از سلق بمعنى جوشيده است و لحم مسلوق عبارت از يخنىست غذاى صالح و مقوى و مولد خون صالح باشد

مشوى

بفتح اول و كسر واو از شوا بمعنى لحم و غير آن بريان كرده بر انگشت و اخگرست و صاحب اطعمة المرضى نوشته كه هرگاه دستنبويهء خشك را سائيده با مصالح آميخته به گوشت بيالايند و بريان كنند زودگداز و نرم و مزه‌دار شود

مصوص

بفتح ميم و ضم صاد مهمله و سكون واو و صاد مهملهء ثانى بعضى گفته كه مرغ بريان‌ست كه ادويهء گرم چون زيره و سداب و دارچينى و نحو آن در ان پر كرده در سركه پرورده باشند و بعضى گفته كه كبك بريان‌كرده در سركه پرورده باشد و صاحب مخزن نوشته كه باصطلاح اطبا عبارت از كباب سيخ چاشنىدارست و مجاز ابرقلاياى چاشنىدار و مزورات نيز اطلاق مىنمايند كه از چوجه يا مرغ جوان فربه يا گوشت بره يا بزغاله از هريك كه خواهند با سبزيهاى مناسبه مانند خرفه و اسفاناخ و كاسنى سبز و كشنيز سبز
خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 287 | شمس الدين احمد