هلهل
به ضم هر دو ها و سكون هر دو لام بلغت هندى نباتىست نهال آن بقامت يك گز و كم و زياده از ان و برگش خرد از طرف شاخ باريك و طرف ديگر آگنده و در اكثر شاخ پنج عدد و پهليهائى كه بار اوست باريك و كوچك و تخم آن سياه و ريزهء مدور و از وسط اندكى كاواكدار مىباشد مزاج آن گرمست و قولنج و استسقا را مفيد و آب برگ آن در گوش چكانيدن براى رفع درد آن نافع و مجربست و خواصها دارد
هندبا
بكسر اول و سكون نون و دال مهمله و باى موحده مفتوح به فارسى و هندى كاسنى گويند نباتىست بستانى معروف كه گل آن كبود سرخى مائل بود و بيخ و تخم و آب برگ تازهء آن مستعمل ادويه است و مزاج بيخ آن گرمست در اول و خشك در دوم و مفتح و ملطف اخلاط و منقى مجارى غذا و مقدار شربت آن از يك درم تا چهار درم و در مطبوخ از پنج درم تا پانزده درم و تخم آن نزد صاحب شفاء الاسقام معتدل در حرارت و برودت و يابس در دوم و نزد جمهور سرد و خشك در دوم و مقدار شربت آن از دو درم تا پنج درم و برگ تر و تازهء آن سرد و ترست و آب آن مفتح سده و مقوى جگر و مسكن حدت خون و صفراست و مقدار شربت آن تا نيم رطل
هنگوط
بكسر اول و خفاى نون و ضم كاف فارسى و واو مجهول و تاى هندى در آخر درختىست برى و كوهى كه ثمر آن به قدر هليله كابلى و بعضى كلانتر از ان مىباشد و چون او را حركت دهند خستهء او آواز دهد مغز آن مستعمل ادويهء هنديه است
هوجويه
بضم اول به عربى سنجار و بيونانى ايوخلسا و بهندى رتنجوت نامند نباتىست برى و چهار صنف گفتهاند و آنچه در در مرز هند يافته مىشود برگ سبز و شاخ سرخ و زرد دارد و بيخ آن بسيار سرخ مىبرآيد و مزاج آن گرم و خشكست و محلل اخلاط مرارى و دابغ معده و قابض اسهال و مجفف و مدر حيضست و خواصها دارد و مقدار شربت آن دو درم
هوم المجوس
به ضم اول صاحب تحفه گفته گياهىست كه از جنس ارغوان زرد باشد و بعضى بخور مريم دانستهاند و حكيم عبد الحميد خان نوشته كه گلىست كه آن را گل جعفرى نامند و اقسام مىباشد قسمى پنج برگ و قسمى مضاعف و مزاج آن گرم و خشكست در سوم و جالى و مجفف و مفتح سدد و آشاميدن طبيخ گل آن جهت ادرار فضول و تفتت سنگ گرده و مثانه و احتباس بول نافع گفتهاند و مقدار شربت آن يك مثقال
الياء التحتانى
-
ياقوت
بضم قاف و سكون واو و فوقانى در آخر جوهرىست معدنى سرخرنگ از سنگهاى جواهر و بهترين آن سرخ شفاف رمانى باشد پس نارنجى پس زعفرانى و بهندى مانك نامند مزاج سرخ آن معتدلست در حرارت و برودت و خشك در دوم و زرد آن گرم و خشكست در دوم و مفرح و مقوى دل و دماغست و مقدار شربت آن از يك قيراط تا يك دانگ
ياسمين
بفتح سين مهمله مكسور بهندى چنبيلى