تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 248

مساهمون:

ص٢٤٨
در دوم و نمك سود خشك آن گرم و خشك‌ست و مبيهى و مولد منى و خون صالح و مسخن گرده و رحم‌ست و خواصها دارد

ماذريون

بفتح زاى معجمه و سكون راى مهمله و ضم تحتانى و سكون واو و نون در آخر نباتىست شيره‌دار و اصناف مىباشد و بهترين آن سفيد برگ‌ست پس از ان زردبرگ و مزاج آن گرم و خشك‌ست در آخر سوم و مسهل ماء اصفر و اقسام كرم و استسقاى لحمى و زقىست و خواصها دارد و مقدار شربت با مصلحات آن از شش قيراط تا نيم درم

مال‌كنگنى

بفتح كاف اول و خفاى نون و كاف فارسى مفتوح و نون دوم مكسور و تحتانى معروف بلغت هندى دانه‌ايست مانند ثمر عنب الثعلب ليكن از ان اندكى كوچك خياره‌دار از بالا پوست آن سبز و از اندرون اندكى سرخ و از دانه تخمهاى باريك و طولانى مىبرآيد سرخى مائل مزاج آن گرم‌ست در سوم و خشك در دوم و بعضى تر در اول گفته و تيز و تلخ و ملين و گوارنده و دافع باد و بلغم و تنگى نفس و سرفه و افزايندهء قوت مدركه و حافظه است و تجربه‌كاران هند به چندين روش استعمال آن كرده‌اند و خواصها دارد

مخلصه

به ضم ميم و فتح خاى معجمه و لام مشدده و صاد مهملهء مفتوح و ها نباتىست تلخ كه گل آن كج و منكوس شبيه محجمه و كبودرنگ مىباشد مزاج آن گرم و خشك‌ست در اول سوم و محلل اخلاط لزجه و مقوى اعصاب و معده و كبد و طحال و رهاننده از سم هوام و رافع درد كمر و درك و مفاصل‌ست و مقدار شربت آن تا يك مثقال

مرداسنج

به ضم اول و سكون راى مهمله و دال مهمله و سين مهملهء مفتوحتين و نون ساكن و جيم در آخر به فارسى مرداسنگ و مغسول او را مرتك بضم اول مىنامند دوائىست مصنوعى و بهترين آن صاف زردرنگ براق سنگين مىباشد و مزاج غير مغسول آن گرم و خشك‌ست و مغسول آن سرد و خشك‌ست و باقوت محلله و قابضه و مجفف و حابس‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت آن نيم درم

مر

به ضم اول و تشديد راى مهمله بهندى بول نامند و آن صمغ يا لبن خشك شجريست و دو قسم باشد سرخ و سياه و بهترين آن سرخ تلخ تندبوى سبك‌وزن زودشكن صاف مىباشد و سياه او را مرحبشى نامند و شرب او جائز نداشته‌اند مزاج آن گرم‌ست در آخر سوم و خشك در آخر دوم و مفتح و محلل رياح و اورام بارده و مجفف و جالى و مدر حيض و مسقط جنين‌ست و خواصها دارد و قدر شربت آن تا نيم درم

مرزنجوش

بفتح اول و سكون راى مهمله و فتح زاى معجمه و سكون نون و ضم جيم و سكون واو و شين معجمه به فارسى مرزنگوش و بهندى دونه‌مروا نامند نوعى از ريحان‌ست و مزاج وى گرم‌ست در آخر دوم و خشك در اول آن و محلل و مفتح و جالى و جاذب و ملطف و مفرح و مجفف رطوبات معده و امعا و مدر بول و حيض‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت از جرم آن