تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 249

مساهمون:

ص٢٤٩
تا دو مثقال و در مطبوخ تا هفت مثقال

مرجان

بفتح ميم و سكون راى مهمله و فتح جيم و الف و نون بهندى مونگا نامند و آن شاخهاى شجر مرجان‌ست و مزاج آن سرد و خشك‌ست در اول و مفرح و قابض و مجفف و حابس‌ست و مقدار شربت آن از نيم درم تا يك درم

مسحوقونيا

بفتح اول و سكون سين مهمله و ضم حاى مهمله و واو ساكن و ضم قاف و سكون واو و كسر نون و تحتانى مفتوح و الف به عربى زبد القوارير و به فارسى كف‌آبگينه و بهندى كچلون و كاچ‌لون نامند و آن از كف شيشهء گداخته حاصل مىشود مزاج آن گرم‌ست و تند و جالى و زدايندهء گوشت فاسد جراحات‌ست

مسك

بكسر اول و سكون سين مهمله به فارسى مشك و بهندى كستورى نامند از چين و تاتار و تبت و دامن كوه همالهء سرحد هندوستان بهم مىرسد و بهترين آن خطائى و تبتى باشد كه از ناف آهو كه آن را در هندى كستورياهرن نامند نافه جدا شده بدست مىآيد و آن خونىست منجمد و سياه شده و بغايت خوش‌بو و مزاج آن گرم‌ست در سوم و خشك در اول دوم و مفتح سدد و محلل اخلاط بارده و مقوى اعضاى رئيسه و حرارت غريزى و حواس و مفرح و مقوى باه است و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا نيم درم

مشمش

بكسر هر دو ميم و سكون هر دو شين معجمه تازهء او را به فارسى زردآلو و خشك آن را خوبانى نامند ثمرىست از شجر بستانى و شيرين و ترش بود و شيرين خشك آن سرد و ترست در دوم و نزد بعضى گرم و تر در اول و مفتح سدد و ملين صلابات‌ست و مضر مبرودين و مصلحش شكر و مغز دانهء آن گرم و ترست در اول و مبيهىست

مشكطرامشيع

بكسر ميم و سكون شين منقوطه و كسر كاف و فتح طا و راى مهملتين و الف و فتح ميم و كسر شين معجمهء ثانى و سكون تحتانى و عين مهمله پودينهء كوهىست و مزاج آن گرم‌ست در آخر سوم و خشك در وسط آن و مدر حيض و نفاس و مسقط جنين و مفتت حصات‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت از جرم آن تا يك مثقال و در مطبوخ دو مثقال و بدل آن پودينهء بستانى و قردماناست

مصطكى

بفتح اول و سكون صاد مهمله و فتح طاى مهمله و كسر كاف و تحتانى معروف به عربى علك رومى نامند صمغ درختىست ريزه‌تر از كندر و سفيدتر از ان و بهترين آن سفيد نرم شفاف و خوش‌بو باشد و مزاج آن گرم و خشك‌ست در آخر دوم و محلل رياح معده و جالى و محرك آروغ و مقوى معده و هاضمه است و خواصها دارد و مقدار شربت آن يك مثقال و مصلح آن قندست

مغره

بفتح اول و سكون غين معجمه و فتح راى مهمله و هاى موقوفه بهندى گيرو نامند طينىست سرخ‌رنگ و بهترين آن سرخ خالص اندكى مائل بزردى بود كه آن را بهندى سوين‌گيرو گويند مزاج آن سرد و خشك‌ست در دوم و قابض و مجفف و رادع و حابس نزف الدم جميع اعضا