تا نيم مثقال و بدل آن صدف سفيدست
لوده
به ضم اول و سكون واو و فتح دال مهمله و ها بلغت هندى پوست شجريست و صاحب كنز گفته كه دو قسم باشد يكى سرخى مائل و سطبر و آن را اگرئى نامند و دومى سفيد و سطبر و او را پهانى گويند مزاج آن سردست و رافع فساد بلغم و صفرا و خون و حابس حيض و اسهالست و خواص ديگر هم دارد
ليمو
بكسر لام و سكون تحتانى و ضم ميم و سكون واو بهندى نبّو و به زبان سنسكرت امرتپهل خوانند ثمر نهال بستانىست معروف و مزاج ترشى آن سردست در دوم و خشك در اول و بعضى تر گفتهاند و ملطف و جالى و قاطع اخلاط غليظهء لزجه و مقوى معدهء حار و مسكن غليان خون و صفرا و قى صفراوى و غثيانست و خواصها دارد و تخم آن در دوم گرم و در آخر اول خشك و با ترياقيت و دفع سموم مانند حب اترجست و مقدار شربت مقشر آن يك درم تا دو درم به آب گرم يا شراب
الميم
-
ماهيزهرج
بكسر ها و تحتانى معروف و زاى معجمهء مفتوح و سكون هاى ثانى و فتح راى مهمله و جيم ساكن به عربى سم السمك نامند گياهىست شيردار كه گلش زرد و پوست ساق آن نيز مائل بزردى و با اندك حدت مىباشد و مستعمل ادويه پوست ساق اوست نه سائر اجزاى آن و مزاج آن گرم و خشكست در سوم و مسهل اقسام بلغم و اخلاط غليظه و محلل رياح و اورام و نافع اوجاع مفاصل و نقرسست و مقدار شربت از جرم آن با شكر تا يك مثقال و در مطبوخ تا سه درم و مضر امعا و مصلحش كثيرا و انيسون و بروغن بادام چرب كردن نيزست
ماغر
بفتح اول و عين مهملهء مكسور و زاى معجمهء ساكن به فارسى بز و بهندى بكرى نامند گوشت بزغالهء آن گرمتر و صالح الكيموس و مولد خون لطيف و ملطف و موافق مرض و ناقهينست
مارقشيشا و مرقشيشا
بضم ميم و سكون راى مهمله و قاف مفتوح و كسر شين معجمه و سكون تحتانى و شين منقوطهء ثانى مفتوح بالف كشيده جرمىست معدنى و ذهبى و فضى و نحاسى و حديدى مىباشد و ذهبى آن را بهندى سونامكهى و سورن ماكهى و سون ماكهى و فضى آن را روپامكهى مىنامند مزاج آن گرم و خشكست در آخر دوم و محلل و جالى و قابض و مقوى باصره است و كشتهء آن مبيهى و مقوى و دافع جذام و آماس اعضا و بواسير و پرميو و درد مثانه و زردى بدن و فساد خون و استسقا و فسادزهر و دق و مصفى گلو و منعظ و جالى منافذ گفتهاند
ماميثا
بكسر ميم دوم و ياى معروف و ثاى مثلثهء مفتوح نباتىست بدمزه كه عصارهء آن را نيز ماميثا گويند و از عصارهء وى شياف سازند و بهترين آن زرد مائل بسياهى و تلخ باشد مزاج وى سرد و خشكست در دوم و قابض و رادع و محللست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا يك درم
ماهى روبيان
بهندى جهينگاچهلى نامند و آن ماهى كوچك سرخرنگست و مزاج تازهء آن گرم و تر