تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 236

مساهمون:

ص٢٣٦
و تپ و سرفه و قى و اسهال اطفال را نافع

كالىزيرى

بلغت هندى تخم نباتىست سياه‌رنگ بسيار تلخ مزاج وى گرم و خشك‌ست و در ادويهء آتشك مستعمل و مفيد

كاليسر

بكسر لام و سكون تحتانى و فتح سين مهمله و راى مهملهء ساكن بلغت هندى رستنى خريفيست كه نهال آن كوچك و برگ سبز مائل بسياهى و بار او به قدر عناب كه خشك آن اغبر مائل بسبزى و قاش‌دار بود و چون بتر قد شش قاش علىحده علىحده شود و تخم آن مثلث شكل از يك طرف سياه و ديگر طرف خاكسترىرنگ مىبرآيد و اكثر نبات مذكوره در زمين سياه و سيراب مىرويد جليل النفع‌ست و تخم آن در ادويهء ورم گلو و خناق مستعمل

كبريت

بكسر اول و سكون موحده و كسر راى مهمله و سكون تحتانى و تاى فوقانى در آخر به فارسى گوگرد و بهندى آمله‌سار و آنوله‌سار نامند از معدنيات‌ست و سه قسم مىباشد سرخ و سبز و زرد و مزاج همهء آن گرم و خشك‌ست در آخر سوم و مسخن و محلل و ملطف و مجفف و جالى و جاذب و مقدار شربت آن از دو دانگ تا يك مثقال

كباب چينى

بهندى ستيل مرچ گويند ثمر درختىست از فلفل گرد كوچك‌تر مائل به تيرگى و سياهى و مغز آن سفيد و خوش‌بو و تندطعم و مزاج وى گرم و خشك‌ست در دوم و ملطف و مفتح سدد احشا و صاف‌كنندهء آوازست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا يك مثقال

كباث

بثاى مثلثه در آخر ثمر رسيدهء اراك‌ست كه بهندى پيلو نامند مزاج آن گرم و خشك‌ست در دوم و قابض

كبر

بفتح اول نباتىست خاردار و پرشاخ و بيخ آن سفيد بزرگ طولانى و پوست آن تلخ و مستعمل پوست بيخ اوست طبيعت آن گرم و خشك‌ست در دوم و مفتح و جالى و محلل و ملطف و مقطع بلغم و سودا و اخلاط لزجه و مقدار شربت آن تا سه درم و در مطبوخ تا هفت مثقال

كتم

بفتح اول و فوقانى و ميم در آخر به فارسى دسمه و بهندى نيل نامند برگ نبات نيل برى و كوهىست و مزاج آن گرم و خشك‌ست در دوم و نزد بعضى معتدل و نزد بعضى سرد و خشك و در خضاب مستعمل و جالى و قابض و محلل و مجفف و رادع است و مقدار شربت آن تا دو درم و تخم آن شبيه به تخم ترب و مائل بسياهى و بهترين ادويهء نزول الماء چشم‌ست

كتان

بفتح اول و تخفيف فوقانى نباتىست كه تخم آن را به عربى بزرك و به فارسى بزركتان و بهندى السى خوانند طبيعت نبات آن سرد و خشك‌ست و تخم آن گرم و خشك در اول و محلل و جالى و ملين طبع و خواصها دارد و مقدار شربت آن سه درم تا چهار درم

كثيرا

بفتح اول و كسر ثاى مثلثه بهندى كتيرا نامند صمغ درختىست و بهترين آن سفيد صافى املس مائل بحلاوت مىباشد مزاج آن معتدل‌ست