تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 238

مساهمون:

ص٢٣٨
و با عطريت قريب به مقدار انيسون و مدور غير املس و مزاج وى گرم و خشك‌ست در اول دوم و مفتح و محلل و مدر بول و حيض و منقى گرده و مثانه است و خواصها دارد و مقدار شربت آن يك درم و بدل آن نانخواه و زيره و مقدار شربت بيخ آن تا سه درم و در مطبوخ تا پنج درم و تخم جبلى آن شبيه بزيره و گرم و خشك‌ست در سوم و مدر بول و حيض‌ست

كرم

بفتح اول و سكون ثانى به فارسى تاك و بهندى داكه نامند و آن نبات انگورست و مزاج آن سرد و خشك در آخر دوم و شاخهاى نازك آن را لفائف الكرم و عالج الكرم نامند و بهترين اجزاى اوست و جالى و مجفف و قابض و مانع قى و مقوى معدهء حار و نافع اسهال صفراوى است

كرسنه

بفتح اول و سكون راى مهمله و سين مهمله و نون هر دو مفتوح بهندى متر گويند غله‌ايست معروف و مزاج وى گرم و خشك‌ست و مفتح سدد و جالى و مقطع و مدر بول‌ست و مقدار شربت آن تا سه درم

كركى

بضم اول و كسر كاف دوم به فارسى كلنگ و بهندى كونج نامند از جملهء طيور برى بلندپروازست و لحم آن گرم و خشك‌ست در دوم و مفتح سدد و مقوى بدن و محلل قولنج

كريلا

بفتح اول و كسر راى مهمله و تحتانى ساكن و لام مفتوح بلغت هندى ثمر نباتىست بستانى كه از ان نانخورش مىسازند مزاج آن گرم و خشك‌ست در سوم و محلل رياح و قاطع بلغم و مقوى باه‌ست و قسمى از ان برىست كه نبات او را بهندى باركريلا و ثمر او را گلورا و مريله نامند و آن براى كشتن مس به كار مىبرند

كراچهال

به ضم اول و راى هندى مفتوح بلغت هندى پوست درخت اندرجورا نامند

كزبره

بضم اول و زاى معجمهء ساكن و باى موحدهء مضموم و راى مهملهء مفتوح به عربى جلجلان نيز و به فارسى كشنيز سبز و بهندى كوتهير خوانند و تخم خشك آن را دهنيا نامند مزاج تخم خشك آن نزد بقراط سرد و خشك‌ست در دوم و نزد شيخ الرئيس خشك آن مائل باندك گرمى و مفرح و مقوى دماغ و قلب و رافع خفقان و مانع صعود انجره بدماغ و بودادهء آن حابس اسهال‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت آن از پنج درم تا يك اوقيه

كسوندى

بفتح اول و سين مهمله و واو مجهول و خفاى نون و كسر دال مهمله و سكون تحتانى نبات هندىست كه شاخهاى نهال او از بيخ چهار طرف باريك و آگنده مىرويد و آگندهء او به قدر بانس بود و نهال آن تا بقامت آدم هم مىباشد و چون برگ او را خوب ماليده ببويند بوى بد دهد و پهليهاى دراز دارد به قدر يك درعه و از درون پهلى دانهء مدور و خرد مثل سماق اندك كاواك‌دار مىبرآيد و برگ او خشن مشابه به برگ كمرك باشد ليكن از برگ كمرك عريض كم و اندكى طويل و شجر كلان او را كسوندا