تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 219

مساهمون:

ص٢١٩
باى موحّده و ضم راى مهمله نباتىست شيردار كه تخم آن مستعمل ادويه است و بهترين تخم آن سرخ‌رنگ سبك وزن مىباشد و مزاج آن گرم‌ست در سوم و خشك در آخر دوم و مسهل قوى بلغم و سودا و زرداب‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا يك دانگ و بدلش مادزيون‌ست

شب

بكسر اول و تشديد باى موحده بهندى پهكرى خوانند و آن زاج گلابىرنگ‌ست مزاج آن گرم‌ست در دوم و خشك در سوم و مجفف قوى و قاطع نزف الدم زخمهاست و خواصها دارد و مقدار شربت آن يك قيراط

شبت

بفتح اول و كسر باى موحده و در آخر فوقانى تره‌ايست خريفى كه به فارسى والان خرد و هندى سويا گويند تخم آن مستعمل‌ست و مزاج تخمش گرم‌ست در آخر دوم و خشك در اول آن و محلل و منضج و مفتح سدد و مسكن مغص و مدر بول و حيض‌ست و مقدار شربت آن تا سه درم

شتاور

بفتح شين معجمه و تاى فوقانى و الف و واو مفتوح و سكون راى مهمله بيخ نهال صحرائى خاردار بسيار شاخست كه برگهاى وى باريك و ريزه و شاخهاى باريك مثل تار ابريشم بود و برگ آن يك‌گونه مشابهت ببرگ سرو دارد و بهندى او را ناهركانتهه گويند و شتاور را بهندى ستراول نيز نامند مزاج آن سرد و ترست و دافع فساد باد و بلغم و صفرا و خون و آماس اعضاست

شحم حنظل

مغز ثمرهء حنظل را گويند و در حنظل گذشت

شخار

به عربى قلى بكسر اول و ثانى و بهندى سجى و ساجى نامند دو نوع‌ست يكى صاف سياه و براق و دومى سفيد گلابى مائل و اين قسم را لوتن ساجى گويند طبيعت آن گرم و خشك ست در چهارم و جالى و اكال و اقوى از ملح بمراتب‌ست

شعير

به فارسى و هندى جو نامند غله‌ايست ربيعى معروف و بهترين وى سفيد باليده و تازه باشد و كهنهء يك‌ساله ناقص بود مزاج وى سرد و خشك‌ست در آخر اول و جالى و مجفف و رادع و مزاج ماء الشعير سرد و ترست

شقائق

بفتح اول به فارسى لاله و بهندى هزارا نامند گلىست سرخ‌رنگ معروف كه نبات آن همچو نبات خشخاش سفيد مىباشد طبيعت گل آن گرم و خشك است در دوم و در خضاب مستعمل‌ست

شقاقل

به زبان سنسكرت انالى بضم اول و بهندى كاكول نامند بيخ نباتىست پرگره سفيدرنگ برخى بزردى و سرخى مائل و با لزوجت و اندكى شيرينى و بسطبرى انگشت نر و زياده از ان مزاج آن گرم‌ست در اول و تر در دوم و مبيهى و مقوى ظهر و مفتح و قاطع بلغم و مسخن گرده است و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا پنج درم

شكاعى

بضم اول نباتىست برى و گويند از اصناف بادآوردست كه در هندى دهماسا و دهماها گويند مزاج وى گرم و خشك‌ست در اول و اطباى هند سرد و خشك گفته‌اند و قابض و مجفف و مصفى خون فاسد و نافع جوشش دهان و رافع تپهاى اطفال ست و مقدار شربت آن
خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 219 | شمس الدين احمد