دو درم
شكرقند
معروفست و آن بيخىست همچو گذر پوست آن سرخرنگ و مغز آن سفيد و مقوى باه و مولد منىست
شنگويز
بفتح اول و خفاى نون و كاف فارسى و كسر واو و سكون تحتانى و زاى معجمه در آخر به زبان سنسكرت اسم ادركست
شونيز
بضم اول و نون مكسور و در آخر زاى معجمه به عربى حبة السوداء و به فارسى سياهدانه نيز و بهندى كلونجى نامند تخم نباتىست سياهرنگ دراز و باريك تندبو و مغز آن سفيد مزاج وى گرم و خشكست در اول سوم و محلل و مقطع اخلاط و جالى و مجفف رطوبات و مدر بول و حيض است و خواصها دارد و مقدار شربت آن در مبرودين تا دو درم و در محرورين تا نيم درم
شوكران
بضم اول بيخ نبات برىست و بقول صاحب مخزن شبيبيست و مزاج وى سردست در چهارم و خشك در سوم و مخدر و مسكر و منومست و مقدار شربت آن نيم دانگ و بدل آن بزرالبنجست
شهدانج
و شاهدانج و شهدانق به فارسى شهدانه و بهندى بهانگ كابيج نامند مزاج آن گرم و خشكست در اول سوم و محلل رياح و مجفف منىست
شيطرج
بكسر اول و ياى تحتانى معروف بهندى چترك و چيته نامند بيخ نباتىست ظاهر آن اشقررنگ و بسيار تند و مزاج آن گرم و خشكست در آخر دوم و جالى و مسهل اخلاط لزجه و دافع بلغم مفاصل و اوجاع آنهاست و خواصها دارد و مقدار شربت آن يك درم
شيرخشت
بكسر اول و ياى تحتانى معروف و خاى معجمهء مكسور از قبيل صمغىست كه از خراسان مىآيد و بهترين آن سفيد و حبهاى بزرگ و شيرين مىباشد و چون در دهان نگاه دارند كام و زبان را بسيار سرد مىكند مزاج آن گرمست در آخر اول و معتدل در رطوبت و يبوست و جالى و ملين طبع و مسهل اخلاط سوخته مركبه و رقيقه و مقوى معده و جگر و احشاست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا بست مثقال
شيح
بكسر اول و سكون تحتانى و حاى مهمله در آخر به فارسى درمنه نامند و اصناف مىباشد و بهترين آن ارمنىست و آن نباتىست قريب به بلندى شبت و گلش مائل بزردى و برگش شبيه بسداب و گل آن خوشبو و تلخ و با اندك حدت و مستعمل ادويه است و مزاج آن گرم و خشكست در سوم و مفتح سدد و قاطع بلغم و محلل رياح و مسهل اخلاط فاسده و مدر فضلات و مخرج اقسام كرمست و خواصها دارد و مقدار شربت آن در سموم تا سه درم و در غير آن تا دو درم و بدل آن افسنتين و سدابست
شيشم
بكسر اول و ياى معروف درختىست كلان و چوب سرخ آن را در انگريزى پادسات گويند برادهء آن براى تصفيهء خون و رفع آتشك مفيد و مستعملست
الصاد المهملة
-
صابون
معروفست مصنوعى مىباشد و صابون زقى آن را