مىباشد بستانى وى شبيه به نعناع و از ان سفيدتر و خوشبوتر و گل آن سفيد و مائل ؟ ؟ ؟ بسرخى و تخم آن ريزهتر از تخم ريحان و برگ برى آن مانند برگ سداب مىباشد و مزاج وى گرمست در آخر دوم و خشك در اول آن و مفرح و مفتح و مقوى احشا و روح دماغى و قلبى و مدر بول و حيض و مخرج جنين ميت است و ديگر خواصها دارد و مقدار شربت از خشك آن يك مثقال و بدلش مرزنجوشست
سير
به عربى ثوم و بهندى لسن خوانند مزاج وى گرم و خشكست در آخر سوم و محلل و جالى و مفتح و مجفف رطوبات معده و مفاصل و مدر بول و حيضست
سينبهل
بكسر اول و تحتانى مجهول و خفاى نون و ها و فتح موحده و سكون لام درخت كلان هندىست كه برگش مشابه ببرگ جامن باشد ليكن در طول و عرض زياده از ان و چون بهار كند گلهاى سرخ مشابه بگلهاى كاغذ سرخ كه بر سبوچهاى كتخدائى مىگذارند جلوه افروزان شود و ثمر آن مساوى ثمر آك بود و پس از پختگى ازو پنبه برآيد بيخ درخت جوان آنكه موصلى سينبهل نامند در ادويهء باهيه مستعملست و حكماى هند از قوىتر ادويه باهيه دانستهاند و خشك آن يك نوع مشابهت به به همين سرخ دارد و مزاج آن گرم و ترست و مقدار شربت آن بر راى طبيبست
الشين المعجمة
-
شادنج
معرب شاونهء فارسى است و به عربى حجر الدم نيز نامند سنگيست سريع التفتت عدسىشكل و جاورسىشكل نيز باشد و بالوان مختلف بود سرخ و زرد و سفيد و غير آن و بهترين همه انواع سرخ عدسىشكل اوست و مزاج مغسول آن در آخر اول سرد و در دوم خشك و غير مغسول آن در اول سرد و در آخر دوم خشكست و مجفف و رادع و قابض و حابس سيلان خون اعضاى ظاهرى و باطنيست و خواصها دارد و مقدار شربت آن از يك دانگ تا نيم مثقال
شاهترج
به فارسى شاهتره و بهندى پتپاپرا خوانند نباتىست ربيعى معروف كه گل آن ريزهء سرخرنگ و سفيد گلابى مائل نيز مىباشد و طعم نبات آن تلخ بود مزاج وى معتدلست در حرارت و خشك در دوم و شيخ الرئيس در اول سرد گفته و مفتح سدهء كبد و طحال و مقوى معده و كبد و مسهل اخلاط ثلاثه و مصفى خونست و ديگر خواصها دارد و مقدار شربت از جرم آن سه درم تا پنج درم و در مطبوخ از پنج درم تا ده درم و از آب تازهء آن سى مثقال
شاهسفرم
بفتح اول و كسر ها و فتح نيز و سكون سين مهمله و فتح فا و راى مهمله و ميم ريحان سبزست مائل بزردى كه برگ آن ريزهتر باشد و هم قسمى بزرگ برگ سبز تيره مىباشد مزاج آن گرمست در اول و خشك در دوم و مفتح سدهء دماغى و محلل اورام جميع اعضاست و خواصها دارد و بدل آن بادرنجبويه و تخم بودادهء آن قاطع اسهال و زحير مزمنست و مقدار شربت آن تا سه درم
شاماخ
در آخر خاى معجمه غلهايست سفيدرنگ كه بهندى سانوان و سوانك نامند
شاخل
بضم و كسر خاى معجمه غلهايست كه بهندى ارهر گويند و از ان دال سازند
شبرم
بضم اول و سكون