تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 221

مساهمون:

ص٢٢١
گويند كه عوض روغن كنجد در ان روغن زيت اندازند و چونكه قوام آن نسبت به صابون معروف رقيق باشد لهذا او را صابون رقى نامند و مزاج اقسام آن گرم و خشك‌ست در آخر سوم و منضج و ملين اورام و جالى و مقطع و اكال‌ست و شياف آن مسهل و رافع قولنج و مخرج كرم مقعدست

صبر

بكسر اول و سكون باى موحده بهندى ايلوه و مصبر خوانند و آن عصارهء نباتىست و اقسام مىباشد و بهترين آن سقوطرى زعفرانىرنگ و اشقر براق و خوش‌بو و زودشكن‌ست و مزاج آن گرم‌ست در دوم و خشك در سوم و مسهل و مخرج صفراى مائى و سودا و مفتح سدهء جگر و محلل رياح احشا و مجفف بىلذع‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت آن يك مثقال

صدف

بتحريك صاد و دال مهملتين بهندى سيپى و سيپ نامند و مزاج صدف مرواريد سرد و خشك‌ست در دوم و طبيعت محرق آن گرم و ملطف و جالى و حابس اسهال و نفث الدم و نزف الدم‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا يك درم

صعتر

بفتح اول و سكون عين مهمله گياهىست تند و خوش‌بو و گل آن ؟ ؟ ؟ برگ و گل اوست مزاج آن گرم و خشك‌ست در آخر دوم و مفتح و محلل بلغم و رياح و منقى معده و جگر و ريه از رطوبات و مجفف‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا پنج مثقال

صفراغون

بفتح صاد مهمله و سكون فا و فتح راى مهمله و ضم غين معجمه بلغت فرنگى مرغىست قريب بكنجشك خاكسترىرنگ مائل بزردى و سبزى و منقار آن باريك و دم آن اندك بلند و بر ان نقطهاى سپيد و در موسم سرما بيشتر ظهور كند و بر لب جو و حوض نشسته صفير مىكند و دم خود را دائم حركت مىدهد و به عربى ابو المليح و به فارسى ميچه و صعوه و سريچه و بهندى مموله نامند مزاج آن گرم و خشك‌ست در دوم و گوشت آن تلخ و با قوت ترياقىست و مفتت حصات گرده و مثانه و مدرست

صمغ

بفتح اول و ميم ساكن و غين معجمه بهندى گوند نامند و صمغ عربى كوج مغيلان باشد مزاج آن معتدل‌ست در گرمى و خشك در دوم و قابض و مغرى و مقوى معده و امعاست و خواصها دارد و مقدار شربت آن از يك مثقال تا دو مثقال

صندل

بفتح اول و سكون نون و فتح دال مهمله بهندى چندن گويند چوب درختىست و سه قسم باشد سفيد و سرخ و زرد و سرخ را بهندى ركت چندن و زرد را ملاگير نامند و مزاج سفيد و زرد آن سردست در سوم و خشك در دوم و مزاج سرخ آن سرد در دوم و خشك در سومست و هر سه قسم مفرح و رادع و قابض و مقوى دل و معده است و خواصها دارد و مقدار شربت آن يك مثقال

صنوبر

بفتح اول و نون و سكون واو و فتح موحده و راى مهملهء ساكن به فارسى كاج و بهندى ديودار و قسمى او را چير نامند