تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 180

مساهمون:

ص١٨٠
مويزج و مقدار شربت آن از يك مثقال تا سه مثقال

اسفاناخ

به فارسى سپاناخ بكسر اول و در آخر خاى معجمه تره‌ايست كه بهندى پالك نامند مزاج آن سرد ترست در آخر اول و گويند معتدل‌ست و ملين طبع بسبب قوت جاليه و بدل آن خرفه است

اسطوخودوس

بضم اول و سكون سين مهمله و ضم طاى مهمله و سكون واو و ضم خاى معجمه و واو ساكن و ضم دال مهمله و سكون واو و سين مهمله لغت يونانىست و در هند به همين نام مشهور گياهىست ربيعى كه گل آن سروىشكل و بنفش مائل بسفيدى و سرخى مىباشد مزاج آن گرم و خشك است در اول و نزد شيخ الرئيس و ابن تلميذ گرم در اول و خشك در دوم و بعضى مركب القوى گفته‌اند و محلل و ملطف و جالى با قوت قابضه و مفتح سددست و مقوى دماغ و منقى آن و خواصها دارد و مقدار شربت آن از دو درم تا پنج درم

اسقورديون

بضم اول به فارسى موسير نامند و آن سير صحرائيست يك‌دانه مزاج وى گرم و خشك‌ست در آخر سوم و محلل و جالى و مدر بول و حيض‌ست و مقدار شربت آن تا دو درم و بدل آن ثوم الذكر و عنصل

اسگنده

بفتح اول و سكون سين مهمله و فتح كاف فارسى و خفاى نون و فتح دال مهمله و هاى مختفى بلغت هندى بيخ نباتىست سفيدرنگ كه طولانى آن به قدر نيم گز گفته‌اند و بر خشك آن خطوط متوازيهء باريك كشيده معلوم مىشود و يك‌گونه مشابه بشقاقل مىباشد و نبات آن خريفيست مزاج وى گرم و خشك‌ست و تلخ و مبيهى و دافع فساد باد و بلغم و آماس اعضاست و خواصها دارد

اسپست

ميوهء بستانىست و مزاج وى گرم و ترست در آخر اول و ملين طبع و مبيهىست و تخم آن قابض و مولد منى و قدر شربتش از دو درهم تا پنج درهم

اشق

بضم اول و فتح شين معجمه صمغ درختىست سفيد زردى مائل و تلخ و رائحهء آن قريب ببوى جند باشد مزاج وى گرم‌ست در اول دوم و خشك در آخر اول و محلل و مجفف قوى و ملين و جالى و جاذب از عمق بدن و مفتح سدهء جگر و سپرزست و مقدار شربت آن از نيم مثقال تا يك مثقال و بدل آن سكبينج و جاوشيرست

اشنان

بضم اول گياهىست شور كه در زمين شوره‌زار مىرويد و آن را سوخته سخار سازند مزاج آن گرم و خشك‌ست در آخر دوم و جالى و منقى و مفتح و مدر قوى و محلل فضول غليظه است و يك درهم آن مدر حيض و نيم درهم آن مدر بول‌ست و مضر مثانه و مصلح آن عسل‌ست

اشنه

بضم اول به فارسى دواله گويند و بهندى چهارچهبيله و چهيل‌چهبيلا و چهريله نامند گياهىست سياه و سفيد خوش‌بو مزاج آن معتدل ست در گرمى و سردى و نزد بعضى گرم و خشك در اول و قابض و محلل و مفتح سدهء رحم و مدر حيض و مقوى باه و مفرح‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا سه درهم

اشترغار

بضم اول معرب از اشترخار بهندى