شروع اسامى اقسام ادويهء معدنى و نباتى و حيوانى
بالتفصيل مىشود و هو هذا
الالف
آطريلال
به عربى رجل الغراب و بمصرى حرز الشياطين و به فارسى كلاغپا و بهندى كاگچنگى و مسى گويند رستنىست كه برگش مانند چنگال غراب باشد بر شاخهاى وى سه سه برگ غنچهدار متصل باهم برآمده و شاخهاى او گرهدار و گلهاى وى خرد برنگ بنفش مشابه گل گاو زبان و ازو كوچك مائل بسرخى و تخم وى بسيار ريزه و تيرهرنگ مائل بكبودى و طولانى و بغايت تلخ و تندمزاج آن گرم و خشكست در سوم و نزد بعض گرم در اول و خشك در دوم و بيخ و تخم آن مستعمل ادويه است بيخ او رافع درد كمر و پشت و مفاصل و مطبوخ او رافع اسهال مزمن و تخم آن محلل رياح و جالى و مدر فضلات و مفتح سدد و منقى گرده و مثانه است و مقدار شربت آن از يك درهم تا سه درهم و مضر جگر حار و مصلح آن سكنجبين و مضر محروران و مصلح آن كاسنىست
آبنوس
شجريست كه چوب آن سياهرنگ و صلب مىباشد مزاج نشارهء چوب آن گرم و خشكست در دوم و ملطف و جالى و محلل رياح و مفتح سدهء طحال و مفتت حصاتست و خواص ديگر هم دارد و مقدار شربت آن تا سه درهم و مضر معده و مصلح آن عسلست
آملج
به فارسى آمله و بهندى آنوله گويند ثمر درخت بستانىست مشهور مزاج وى سردست در دوم و خشك در اول و قابض و مانع ريختن مواد بمعده و امعا و از ادويهء قلبيه است و مقدار شربت از جرم آن از سه درهم تا پنج درهم و در مطبوخ تا ده درم و مضر سپرز مبرودين و مصلحش عسلست
آزاددرخت
بهندى بكاين نامند درخت بستانى معروفست مزاج گل و برگ آن عند البعض در اول سوم گرم و در آخر اول خشك و مفتح و محلل و صاحب خواص ادويهء هنديه مزاج شجر آن را سرد و خشك نوشته و مغز ثمرهء آن قابض و قاتل كرم شكم و حابس خون بواسير و پوست بيخ آن نافع جذام و ثبور و فساد خون و بواسيرست
ابقر
بفتح اول و سكون باى موحده و قاف مكسور و راى مهمله به فارسى و هندى شورهء قلمى نامند و آن بصنعت از خاك شورهزار مىبرآرند مزاج آن گرم و خشكست در آخر سوم و مفتح سدد و منقى بلغم و مسهل جهت تنقيهء سپرزست و مقدار شربت آن تا نيم درهم و بدل آن ملح اندرانى و مضر مرى و گرده و مصلح آن كتيرا و عسلست
ابن عرس
به فارسى راسو و بهندى نيولا نامند جانورى خزندهء دشتى مشهورست گوشت او را نمك و كشنيز اندوده در سايه خشك كنند به جهت گزيدن هوام و صرع بهترين دوائىست و مقدار شربت آن دو مثقال با شراب جاذب سم و ترياق اوست و روغن آن براى اوجاع مفاصل و نقرس و اوجاع سائر اعضا و رياح و بواسير بىعديل و مجربست
ص
آن راسو را ذبح كرده و آلايش شكم پاك نموده با روغن كنجد طبخ نمايند