تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 175

مساهمون:

ص١٧٥
و ضعف خودها مىباشد

اما البان و يتوعات

همچو سقمونيا و فرفيون و افيون و امثال آن قوت اينها مختلف‌ست و گفته‌اند كه قوت سقمونيا تا بست سال باقى ماند و قوت فرفيون تا چهار سال و قوت افيون تا پنجاه سال و اكثر البان را قوت قريب بده سال باقى مىماند

اما ادهان

مانند زيت و دهن بلسان و دهن سمسم و دهن سرشف و امثال آن باردهء اينها به زودى فاسد مىشوند خصوصا رطبه قريب دو سه اسبوع و حارهء رطبه و حارهء يابسه اينها بمراتب قوت و ضعف يك سال تا دو سال قوى مىماند پس فاسد و متكرج گردد ليكن دهن بلسان را از قبيل البان دانسته‌اند و گويند كه قوت آن تا مدت مديد باقى مىماند و هرچند كهنه‌تر شود جيد و قوىتر گردد و همچنين دهن زيت

اما اثمار

مانند عناب و سپستان و حب بلسان و مازو و بلوط و سيب و بهى و انار و لوز و جوزبوا و قرنفل و قاقله و فلفل و هليله و بليله و آمله و امثال اينها قوت اينها مختلف مىباشد آنچه ازينها كثير الدهن‌اند مانند مغز گردگان و بادام و پسته و چلغوزه و نارجيل و نحو آن هرگاه در قشر خود باشد قوت اينها يك سال باقى ماند و الا از قشر برآورده را تا يك اسبوع

و اما به زور

همچو باديان و كاسنى و زيرهء كرمانى و كشنيز و كاهو و كنجد و خشخاش و مانند آن ازينها آنچه قليل الدهن‌اند مانند حلبه و حرف و خردل و امثال آن قوت اينها دو سال تا سه سال بحسب حفظ و نگهبانى از نم و رطوبت و باد و غير آن باقى مىماند و كثير الدهن مذكوره را كمتر

و اما اغصان و لحاء و اصول و قشور

مانند عود بلسان و شيطرج و ثكاعى و بادآورد و بيخ كاسنى و بيخ رازيانه و بيخ كرفس و بيخ تفاح و بيخ اذخر و خبطيانا و عاقرقرحا و تربد و دارچينى و قرفه و سليخه و قشر اصل الكبر و لحاء انجبار و امثال آن بقاى قوت اينها مختلف مىباشد بحسب قوت جوهر در صلابت و رخاوت چنانچه قسط و زراوند طويل و وج تركى و درونج عقربى و دارچينى و قرفه و سليخه و امثال آن قوت اينها تا ده سال باقى مىماند و قوت خربق زياده‌تر و آنچه در انها رطوبت فضليه بود همچو چوب چينى و زرنباد و زنجبيل و زراوند مدحرج و بهمنين و بوزيدان و شقاقل و امثال آن اينان را كرم به زودى مىخورد و ضعيف و فاسد مىشوند الا آنچه از قبيل لحاء و عروق مسهله باشند قوت آن تا سه سال باقى مىباشد پس بتدريج باطل مىگردد

اما حيوانى

مانند لحم حيوانات چون سقنقور و ماهى روبيان و غير آن و شحم و مراره و قرن و حافر و ظلف و زبل و بعر و دم و انفحه است و لحم تازه بهتر باشد و ازينها نمك سود را قوت تا يك سال باشد ليكن مستعمل در مراهم و مرارهء خشك كرده را قوت تا سالها باشد و انفحه را قوت تا يك سال لغايت دو سال و قرن و حافر و ظلف و غير آن را قوت سالها باقى باشد و زبل و بعر و خون را كه خشك كرده باشند
خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 175 | شمس الدين احمد