تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 179

مساهمون:

ص١٧٩
و كشتهء آن در ادويهء سوزاك و غيره مستعمل

ارز

بفتح اول و ضم راى مهمله و تشديد زاى معجمه و بضمتين نيز به فارسى برنج و بهندى چانول نامند غله‌ايست معروف نزد جمهور معتدل‌ست در حرارت و برودت و يابس در دوم و نزد بعضى مركب القوىست و مولد خلط صالح و با لحم و شير و شكر مبيهىست و خاصيتها دارد

ارنب

بفتح اول و سكون راى مهمله به فارسى خرگوش و بهندى سسّه نامند جانورىست برى مشهور و لحم آن گرم‌ست در سوم و تر در دوم و نافع امراض بارده است

اراك

بفتح اول بهندى پيلودجال گويند شجريست برى معروف و ثمر آن را به عربى كباث بفتح موحده و ثاى مثلثه نامند مزاج آن در اول گرم و در آخر دوم خشك و نزد انطاكى در دوم گرم و در سوم خشك‌ست و مطبوخ آن مقوى معده و منقى مثانه و رافع اسهال بلغمى و سفوف آن نزد اطباى هند مسهل‌ست و جهت اوجاع ظهر نافع و مقدار شربت آن تا سه درم و از طبيخ آن تا نيم رطل

اروسه

نباتىست هندى شجر آن ببلندى دو ورع و گل آن بيشتر سفيد بود و زرد هم باشد مزاج شجر آن گرم‌ترست در اول و گل آن را سرد و تر دانسته‌اند مسكن حدت خون و سوزش و دافع صفرا و نافع سرفه و بواسير است

اسقولوقندريون

بضم اول بلغت يونانى نوعى از بصل الفار كوهىست مزاج وى گرم ست در اول و خشك در دوم و نزد بعضى گرم در دوم و خشك در سوم و محلل و ملطف و مفتح و مدرست و مقدار شربت آن تا سه درهم و بدل آن پوست بيخ كبرست

اسفيداج

بكسر اول به فارسى سفيداب و بهندى سپيده نامند دوائىست سفيدرنگ كه كاشغرى معروف‌ست و بهترين وى مصوغ از رصاص ابيض باشد مزاج وى سردست در سوم و خشك در دوم و نزد بعضى بالعكس و ملطف و مجفف و مبرد و مدمل قروح‌ست و بدل آن آبار و سرنج

اسرب

بضم اول و سكون سين مهمله و راى مهمله نيز مضموم به فارسى سرب و به عربى رصاص اسود نيز و بهندى سيسا گويند و از ان گلولهء بندوق سازند من جملهء فلزات‌ست و طبيعت آن سرد و ترست در دوم و قابض و رادع و محلل و محرق آن را آبار خوانند و مزاج وى سرد و خشك‌ست در دوم و مجفف و جالى و محلل

اسفنج

بكسر اول و سكون سين مهمله و فتح فا و سكون نون و جيم به فارسى ابرمرده و بهندى موابادل نامند از كنار درياى شور بهم مىرسد مزاج وى گرم‌ست در اول و خشك در دوم و محلل و مجفف قروح و جروح تازه و كهنه و اورام بلغميه است

اسارون

بفتح اول و سين مهمله بهندى تگر نامند بيخ گياهىست پرگره اندك طولانى زردرنگ بغبرت مائل با عطريت و مزاج آن گرم و خشك‌ست در آخر دوم و ملطف و محلل و مفتح و مقوى و منقى دماغ و اعصاب و معده و جگر و سپرز از اخلاط باردهء رطبه و منقى گرده است و مضر ريه و مصلح آن