باب پنجم در تدبير كسى كه بسيار فربه باشد
بدان كه سمن و فربهى مفرط داخل يكى از امراض است و صاحب اين بنيه دائما در خطر است به سبب استعداد او جهت امراض امتلائيّه مثل سكته و فالج و ضيق نفس .
هرگاه سمن لحمى باشد مستعد « 1 » امراض دمويّهاند از قبيل خناق و نفث الدم و سكته و دماميل و خراج و غانغاريا و شقاقلوس « 2 » و امثال اينها ، علاوه مانع از تصرف در اعمال و عايق از ترويح مىباشد و در زنان مانع از حمل است .
صاحب اين بنيه بايد اهتمام نمايد در معالجه خود كه تا بنيهء خود را مايل به اعتدال سازد تا از استعداد اين امراض فارغ گردد و او « 3 » آن است كه اكثر اوقات پيش از غذا تعب و حركت در آفتاب نمايند و متواترا « 4 » به حمام بروند در حالتى كه معده خالى باشد و اگر در حمام آب يكى از معادن محلّله باشد و به آن غسل كند بهتر است و بمالند در حمام بدن خود « 5 » را به روغنهاى محلّله مثل روغن قسط يا روغن شبت و امثال اينها و از اغذيه غذايى بدهند كه غذائيت « 6 » او كم باشد و مقدار او بسيار مثل نان خشكار و نان جو و مداومت بر خوردن غذاهاى گرم و خشك و شور و ترش نمايند و خواب را كم نمايند و استفراغ نمايند اخلاط بلغميّه را به خوردن اطريفل صغير و دواء المسك و ترياق و شرب سركه با آبكامه « 7 » در ناشتا به جهت هزال مجرب است و نگاه داشتن روزه كه امساك باشد و اصابهء هم و غم و فكر مفيد است .
هامش
( 1 ) . ب : مستحق
( 2 ) . الف : - و دماميل و خراج و غانغاريا و شقاقلوس
( 3 ) . ب : اولى
( 4 ) . ب : متواتر
( 5 ) . ب : - خود
( 6 ) . ب : غذاى
( 7 ) . ب : شربت سركه يا آبكامه