فصل ششم از ستهء ضروريه در تدبير استفراغ و احتباس است
بدان كه در بدن بعضى از چيزها « 1 » است كه اخراج و دفع آن ضرور است و همچنين بعضى از چيزها است كه حبس و نگاه داشتن آن ضرور است براى ابقاء صحت بدن .
اما ضرورت استفراغ اين است كه هر غذائى كه وارد معده مىشود و « 2 » در هضمى از چهار هضم از او فضلهاى مىماند كه اگر دفع و اخراج نشود و « 3 » در بدن بماند و حرارت در آن تصرف نمايد و متعفن و فاسد سازد و فساد آن سرايت به غذاى جديد لاحق بدان نمايد و فاسد سازد به هرچه برخورد و منجر به هلاكت شود . پس واجب است كه استفراغ و اخراج « 4 » نمايند آن را از بدن به هر نحو كه لايق و سزاوار دانند .
اما احتياج به احتباس ضرورى است زيرا كه بدن هميشه در تبديل و تغيير و تحليل است پس محتاج است به سوى « 5 » چيزى كه بدل ما يتحلل آن شود و استعمال غذا بر سبيل دوام و استمرار ممكن نيست پس محتاج به احتباس است تا غذا قدرى در معده قرار گيرد و طبيعت در آن تصرف نموده آن را هضم و نضج نمايد و لطيف صاف آن را به اعضاء فرستد و كثيف غليظ آن را دفع نمايد تا معده و كبد و عروق خالى
هامش
( 1 ) . الف : بعض چيزها
( 2 ) . ب : - و
( 3 ) . ب : - و
( 4 ) . ب : استخراج و استفراغ
( 5 ) . ب : - سوى