و بهترين اوقات خواب آن است كه بعد از گذشتن غذا از معده باشد زيرا كه خواب كردن پيش از گذشتن غذا از معده مولّد تمدد و نفخ كه باعث خيالها و خوابهاى هولناك است و خواب كردن در وقتى كه معده خالى باشد موجب سقوط قوه است چه حرارت متوجه اندرون مىگردد و رطوبات را تحليل مىبرد و تحليل رطوبات موجب هزال و لاغرى بدن است .
هركه خواهد كه استعانت جويد به خواب بر انهضام طعام قبل از انحدار به قعر معده بايد كه اولا به طرف راست اندكى بخوابد تا آنكه منحدر گردد غذا به سوى قعر معده ، براى آنكه ميل آن به سوى يمين است و بعد از اندك زمانى بگردد بر پهلوى چپ زمان طويلى بخوابد تا جگر كه بر طرف راست است مشتمل گردد بر معده به منزلهء دثار و پوشش و لحاف او باشد تا به حرارت جگر هضم كامل و قوى گردد . چون انهضام تام « 1 » حاصل گشت باز عود نمايد به سوى يمين تا كيلوس به جگر منحدر شود .
و خوابيدن بر شكم به جهت جمع شدن حرارت ، اعانت بر هضم غذا مىكند لكن به جهت چشم مضر است .
و خواب بر استلقاء يعنى به پشت خوابيدن باعث سيلان مواد و « 2 » فضول بر غير مجارى است و محدث امراض رديه است به سبب صعود ابخره به دماغ مانند كابوس و صرع و سكته و نزله و سل و وجع ظهر و امثال اينها است و اين قسم خواب مخصوص انبياء و اولياء و مرتاضين است .
و خوابيدن در آفتاب مضر است زيرا كه موجب ثوران اخلاط و تحريك صفرا است و ثقل دماغ به جهت صعود ابخره و باعث صداع است .
و خواب در مهتاب محرك خون است به سوى ظاهر و دماغ ، لهذا محدث رعاف و محرك نزلات « 3 » . و همچنين است خوابيدن تحت السماء يعنى مهتابى و غيرها كه در
هامش
( 1 ) . ب : - تام
( 2 ) . ب : - و
( 3 ) . ب : محرك بر آن است ؛ خلاصه الحكمه ج 2 ص 883 : محرك شهوت باه