و روغن گل و اندكى افيون چكانند اگر انحطاط علت شود شحوم و موم و مغزها و روغن محلل استعمال نمايند و در آب مطبوخ اكليل الملك و حلبه و بابونه و شبت مريضه را بنشانند و بر عانه روغن شبت و موم بمالند و غذا زيرباج دهند .
[ خجندى ]
خجندى گويد كه بعد دو يا سه روز از فصد باسليق فصد صافن كشايند و قى در امراض رحم عظيم النفع است و هر صبح شربت عناب يا شربت بنفشه و نيلوفر و شربت دينار و سكنجبين به شيرهء تخم خيارين مفرد يا مركب دهند و تليين طبيعت به مطبوخ فواكه نمايند و بعد تليين شربت خشخاش بنوشند اگر درد شديد باشد و اين ضماد مسكن وجع است خشخاش سفيد را در حصير انگور بپزند تا مهرا شود پس صاف كرده و در آن مغز سر گوساله با پيه مرغ يا بط حل كرده بپزند تا غليظ گردد و بر ناف و عانه ضماد كنند و به صوف برد از ؟ اگر وجع شديدتر باشد در آن افيون اندازند .
[ قرشى و خضر ]
قرشى و خضر مينويسند كه بعد زمانهء ابتدا صوف مبلول به آبى كه در آن خطمى و خارخسك و بزر كتان و زر ورد بارتنگ و اكليل الملك جوشانيده باشند آلوده استعمال كنند و بعد از آن قوابض گم كنند و بر ادويهء ملينه محلله اقتصار نمايند روغن حنا نيكو است و كذلك خرما بهر الطبيخ مع جو مقشر در روغن گل و ضماد را به قوت نبايد بست كه مضر است .
[ گيلانى ]
گيلانى مينويسد كه در جميع اوقات علاج جلوس در آب مطبوخ حلبه و تخم كتان و خبازى و برنجاسف و به زيت استعمال بايد كرد و كسانى را كه بر اشياى حار صبر نكنند و بر آب گرم كه بر آن روغن گل ريخته باشند بايد نشست و فرزجات استعمال كنند و اشياى كه در رحم ريزند معمول به زوفا و روغن گاو و مغز گوزن و پيه مرغابى و روغن سوسن و موم باشد .
و اگر بر مسخنات صبر نكنند خطمى بدل زفا گردانند و خصوصاً خطمى سفيد .
و بالجمله خطمى را منفعت عظيم است در انضاج مادهء اين و بر معالج امر سهل مىگرداند و اما در اورام حار ناريه مرهم داخليون استعمال كنند و روغن گل دو چند مرهم آميزند .
و ايضا آب بارتنگ و آب كاسنى بستانى و برى مخلوط كنند و خطمى سفيد و يا محلول اضافه نمايند كه اين نافع است .
و اگر چه داخليون اثر عظيم از خطمى است .
و اگر درد شديد باشد بگيرند افيون به قدر عدس با شير زن و آب مطبوخ حلبه حل كرده به سفوف آلوده بردارند .
علاج ورم بلغمى رحم
اول قى كنانند و هر چه در ورم بارد گردد و مثانه و معده مذكور شد استعمال نمايند .
و اصل السوس باديان بادرنجبويه جوشانيده گلقند داخل كرده بنوشند و سنبل الطيب چهار دانگ مصطكى يك درم و نيم صبر دو درم به آب سائيده و روغن ياسمين و موم گداخته آميزند و ضماد نمايند .
ضماد حلبه و حرف و تخم كتان به روغن بيدانجير نيز مفيد ورم بلغمى است و مرهم باسليقون در روغن گل حل كرده در رحم چكانند يا به لته آلوده بردارند و پشت و عانه را به روغن شبت و قيروطى مناسب بمالند .
و به قول سويدى نشستن در طبيخ برگ غار و سنبل هندى و هوفاريقون و تخم فنجنكشت و سنبل رومى و قصب الزريره و بيخ اذخر و شبت و برنجاسف و اقحوان و بخور مريم و گل نسرين و خمول زرنباد و قيصوم و روغن بادام تلخ و اكليل الملك مطبوخ به ميفختج و زعفران و قصب الزريره و غاليه و چربى مرغابى به صمغ بطم و خطمى هر سه و سكبينج و شبت سوخته به روغن سوسن و برنجاسف و جاوشير و روغن اقحوان و عصارهء قثاء الحمار به عسل و ميعه و قفر اليهود و زوفاى رطب و روغن ايرسا و بيخ فاشرا و زنجبيل به عسل و زفت و گل نسرين و روغن بان و مغز ساق گوساله و گوزن و شرب و حمول سنبل هندى فقاح اذخر و اشنه و صبر و طبيخ حلبه به شحم مرغابى و ايرسا و طبيخ خيرى سفيد و سوسن ابيض و ضماد زهرهء نرگاو به اسپغول و كذا دردى شراب و كذا گندناى جوشانيده و بخور اكليل الملك و تخم گندنا و بر سا و حقنه و طبيخ بزر كتان هر واحد نافع ورم بارد و رحم است و به قول مسيحى ادويهء مسخنهء مذكوره در ورم حار در اين جا استعمال نمايند
علاج ورم صلب رحم
اگر قوت مساعدت كند فصد باسليق كنند بعده صافن يا مابض كشايند و تنقيهء بدن به مسهل سودا و حب افتيمون و يا ماء الحبن و سفوف لاجورد نمايند و مرهم داخليون در رحم استعمال كنند و اضمدهء ملينه محلله مثل مقل و ميعه و اشق و حلبه و بابونه و برگ كرنب به موم و روغن و لعاب تخم كتان به كار برند و در مطبوخ ادويهء ملطفه مثل شبت و كرنب و اكليل الملك و خطمى و بنفشه و بابونه و مرزنجوش و مانند آن بنشانند و اين مرهم در ورم رحم و صلابت آن