نبات يك و نيم توله خاكشى چهار ماشه اضافه كرده بدهند و گاهى به جاى عنب الثعلب عرق آن ده توله و عوض نبات گلقند يا شربت نيلوفر دو توله كرده مىشود و در آخر روز گل خطمى سه ماشه به عرق عنب الثعلب ده توله جوشانيده شيرهء خيارين شش ماشه شربت نيلوفر دو توله دادن معمول است و ديگر گل خطمى گل نيلوفر هر يك سه ماشه پرسياوشان چهار ماشه شاهتره شش ماشه جوشانيده شيرهء مغز تخم هندوانه شش ماشه نبات يك و نيم توله دهند و گاهى شيرهء تخم خربزه و بارتنگ پنج ماشه پاشيده زهر مهره سوده پاشيده مىدهند ديگر گل خطمى سه ماشه گاو زبان چهار ماشه عنب الثعلب شش ماشه گل نيلوفر چهار ماشه خيارين كوفته شش ماشه سپستان پانزده دانه آلو بخارا هفت دانه به عرق عنب الثعلب و شاهتره هر يك هفت توله جوشانيده گلقند دو توله دهند .
و اگر سرفه باشد عوض گلقند و آلو شربت دياقوذا دو توله و شيرهء اصل السوس كنند .
ايضا اگر با سوزش بول باشد بعد فصد گل نيلوفر گل خطمى گل سرخ هر يك چهار ماشه در عرق مكوه كاسنى هر يك پنج توله جوشانيده به شيرهء مغز تخم هندوانه شش ماشه شربت بنفشه دو توله خاكشى چهار ماشه دهند .
و اگر قبض و تمدد معده باشد گلقند عوض شربت كنند و يا مويز منقى ده دانه شربت دينار دو توله افزايند .
ايضا اول از فصد باسليق خون پاوسير بگيرند و باز فصد صافن كنند و خون چهار دام برآرند و گل خطمى سه ماشه عناب پنج دانه در عرق عنب الثعلب ده دام جوشانيده شيرهء مغز تخم هندوانه شش ماشه شربت نيلوفر دو توله اسپغول شش ماشه پاشيده دهند و آخر روز لعاب اسپغول يك توله شربت بنفشه دو توله عرق عنب الثعلب بدهند و برگ عنب الثعلب تازه بهرته كرده زير ناف بندند .
ديگر اگر ورم را از فصد و منفجات معمول آرام شده باز عود كند از فصد گيرند و عنب الثعلب چهار ماشه گل خطمى سه ماشه عناب پنج دانه به عرق شاهتره دو توله جوشانيده شيرهء مغز تخم كدو شيرين شش ماشه شربت نيلوفر دو توله خاكشى پنج ماشه دهند و مكوه بندند .
ديگر اگر درد پهلو بنا بر ورم رحم باشد عناب پنج دانه شاهتره شش ماشه گل نيلوفر چهار ماشه گل خطمى سه ماشه عنب الثعلب شش ماشه جوشانيده شيرهء تخم خيارين شش ماشه شربت عنب دو توله تخم ريحان چهار ماشه پاشيده بدهند روز دوم تخم خربزه شش ماشه مويز منقى ده دانه افزايند باز عنب الثعلب شش ماشه گل خطمى سه ماشه باديان چهار ماشه شاهتره شش ماشه به عرق عنب الثعلب ده توله جوشانيده گلقند دو توله دهند .
ايضا براى ورم و تپ آلو بخارا هفت دانه گل سرخ گل نيلوفر باديان هر يك چهار ماشه به عرق شاهتره ده دام جوشانيده گلقند دو توله روز دوم عنب الثعلب شش ماشه افزايند .
و اگر تشنگى زياده شود خيارين شش ماشه عوض باديان افزايند و شام گلقند عرق مكوه دهند و ضماد پيوئن نمايند .
و ايضا بادرو زير پستان عنب الثعلب اصل السوس هر يك چهار ماشه شاهتره تخم كاسنى هر يك شش ماشه به عرق عنب الثعلب و عرق شاهتره هر يك پنج توله جوشانيده گلقند دو توله داخل كرده دهند .
ديگر اگر درو به جاى معده رحم باشد از مسهل قابله فائده نشود فصد صافن نمايند و عنب الثعلب گل خطمى تخم خطمى به عرق عنب الثعلب ده توله جوشانيده گلقند دو توله دهند .
و ديگر اگر ورم با تب و زحير بود روز اول لعاب بهدانه سه ماشه شيرهء خرفه شش ماشه لعاب ريشهء خطى شيرهء خيارين هر يك شش ماشه شربت بنفشه دو توله تخم ريحان سه ماشه تخم كنوچه سه ماشه پاشيده بدهند روز دوم فصد باسليق كرده ريشه خطمى تخم خطمى هر يك چهار ماشه به دانه سه ماشه جوشانيده شيرهء تخم خيارين شيرهء تخم خرفه هر يك شش ماشه شربت بنفشه شربت بزورى هر يك يك نيم توله خاكشى چهار ماشه بدهند باز چهار تخم نه ماشه به روغن گل چرب كرده عوض خاكشى كنند .
ديگر اگر با ورم تب مزمن شود قرص طباشير كافورى چهار ماشه شيرهء عنب الثعلب شيرهء تخم خطمى هر يك چهار ماشه شيرهء تخم كاسنى شش ماشه عرق عنب الثعلب ده دام شربت بزورى بارد دو توله خاكشى پنج ماشه دهند و ضماد عنب الثعلب تازه به روغن گل ديگر خشخاش كوفته مهرا بپزند و به روغن گل اميخته ضماد كنند و بعد از فصد در ورم حار براى ردع ماده مفيد است .
ديگر در ابتدا فرزجه از لتهء كتان به لعاب اسپغول و آب گشنيز و روغن گل هر يك يك توله بيضهء مرغ يك عدد آغشته به جهت تسكين درد و اصلاح ورم بردارند بعده به جهت تحليل ورم بعد تنقيه از فصد باسليق از مسهل گل خطمى آرد جو بابونه گل سرخ بر كتان اسپغول يا تخم ريحان پوست خشخاش و تخم آن و آب عنب الثعلب حلبه اكليل الملك گل ارمنى هر يك چهار ماشه زعفران دو ماشه كوفته بيخته همراه روغن گل دو توله سفيدهء بيضهء مرغ دو عد پيه بط يك توله مثل مرهم مرتب ساخته بردارند .
و اگر در مزاج حرارت زياده باشد كافور يك ماشه افزايند .
و اگر غلبهء رياح و رطوبت بسيار باشد ادويهء حار مقوى رحم ناشف رطوبات محلل رياح مثل بسباسه سعد كوفى زرنباد و شبت كزمازج مر مكى به شرط عدم حرارت مزاج افزايند .
و ديگر اسپغول تخم كتان هر دو سائيده با شهد آميخته زن بردارد به جميع اقسام ورم رحم نافع بود .
اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 662
مساهمون: محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
ص٦٦٢