در شير مسهل از ترنجبين گلقند يك چهار توله حل كرده صبح و آخر شب حب تربد سناطبله عاريقون و غيره با عرق مكوه بدهند .
ايضا براى صلابت و تپ و درد پشت گل هطمى سرخ هر يك سه ماشه عنب الثعلب باديان هر يك چهار ماشه جوشانيده گلقند دو توله دهند و فصد كرده مرهم معمولى نهند باز عنب الثعلب گل بنفشه گل سرخ گاو زبان هر يك چهار ماشه جوشايده شيرهء مغز تخم هندوانه شش ماشه گلقند دو توله دهند چون درد كم شود سختى باقى ماند بعد نضج اين مسهل دهند سناى مكى نه ماشه گل نيلوفر پرسياوشان تخم خبازى گل بنفشه اصل السوس عنب الثعلب گل سرخ هر يك چهار ماشه گل خطمى سه ماشه تخم كاسنى شش ماشه جوشانيده فلوس خيارشنبر شش توله ترنجبين گلقند هر يك چهار توله روغن بادام شش ماشه بعد مسهل باز نضج دهند عنب الثعلب چار ماشه گل خطمى سه ماشه تخم كاسنى شش ماشه پرسياوشان چار ماشه جوشانيده گلقند چهار توله باز مسهل به دستور دهند و گاهى گاو زبان شاهتره پوست بيخ كاسنى بيخ باديان هر يك شش ماشه اسطوخودوس چهار ماشه فوه الصبغ چار ماشه مويز منقى ده دانه شيرخشت سه توله عوض سن و گل نيلوفر و پرسياوشان و خطمى و خبازى داخل كرده وزن باقى ادويه شش ماشه كرده مىشود .
ايضا اگر مثل گره به جاى زهار از صلابت رحم باشد تليين طبع به ادويه مسهله كرده حمول مرهم داخليون و روغن گل كنند و آرد جو و مغز ارندى در شير پخته به روغن شبت ضماد نمايند و آبزن محلل كنند .
ايضا اگر صلابت مزمن و ضعف باشد شير شتر و مفرح معتدل حكيم على وقت شام با عرق گاو زبان هفت توله و فرزجه معمولى و ضماد اكليل الملك سنبل الطيب سعد كمونى برگ مورد بزر كتان هر يك چار ماشه زعفران ماشه به روغن گل و آب عنب الثعلب تازه بر موضع صلابت نمايند .
ايضا اگر بعد توله بچه صلابت برگ مورد بزر كتان هر يك چهار زعفران ماشه به روغن گل و آب عنب الثعلب تازه بر موضع صلابت نمايند .
ايضا اگر بعد از تولد بچه صلابت و سر غدد تپ و اسهال باشد تخم خطمى عنب الثعلب گل بنفشه هر واحد چهار ماشه عناب پنج دانه سپستان بست دانه مويز منقى ده دانه و غيره حسب دستور به تغيير و تبديل ادويه دهند و اين مرهم بسباسه بردارند بسباسه قرنفل سعد كمونى هر واحد يك ماشه كزمازج سنبل الطيب مغز خستهء شفتالو مغز خستهء زردآلو دارچينى انيسون مغز پنبه دانه مغز فندق مغز بادام مغز پسته مغز گردكان مغز نارجيل كهنه زرد چوب كندر فوفل نبات مقل ازرق مربا جوز موميايى كانى هر يك دو ماشه مصعكى آب گندناى تازه گل سرخ هر يك چهار ماشه موم سفيد دو ماشه روغن چنبلى چار ماشه زردهء بيضه مرغ يك عدد يا پيه مرغ فقط اين دوا مقوى رحم است .
ايضا كه بعد تولد بچه سختى موضع رحم با تپ و سرفه و درد و شكم و تشنگى مفرط باشد بعد فصد عناب پنج دانه گل خطمى سه ماشه عنب الثعلب اصل السوس هر يك چار ماشه به عرق عنب الثعلب پادسير جوشانيده شيرهء تخم كاهو شش ماشه قند دو توله دهند به جهت آخر روز بهدانه سه ماشه گل نيلوفر چهار ماشه جوشانيده نبات يك و نيم توله و دوم روز وقت شام گل بنفشه در عرق مكوه جوشانيده نبات دو توله دهند باز اگر قبض باديان چار ماشه شيرهء تخم خيارين شش ماشه شربت دينار سه توله عوض عناب و كاهو و گلقند كنند و جهت سرفه صمغ عربى در دهان دارند باز عنب الثعلب گل بنفشه هر يك شش ماشه اصل السوس چار ماشه در عرق عنب الثعلب ده توله جوشانيده شربت دينار باز سناى مكى پنج ماشه سوده به گلقند دو توله سرشته بخورانند بالايش جوشاندهء مذكور بنوشانند و از اگر تپ با لرزه آيد گاو زبان شش ماشه اصل السوس چهار ماشه عنب الثعلب شش ماشه به عرق عنب الثعلب هفت توله عرق شاهتره هفت توله جوشانده شيرهء خيارين شش ماشه شربت بزورى خاكشى دهند و به جهت آخر روز گل خطمى تخم خبازى هر يك چهار ماشه جوشانيده نبات توله بدهند و روغن بابونه بمالند باز گل سرخ گل بنفشه گاو زبان هر يك چار ماشه جوشانيده شيرهء تخم هندوانه شش ماشه شربت بنفشه دو توله خاكشى پنج ماشه دهند حمول كه به جهت صلابت رحم معمول تخم خشخاش كنجد مقشر هر واحد دو توله كوفته به شير گاو پخته بر سنگ صثلايه كرده زعفران كتيرا هر يك يك ماشه صمغ عربى گل خطمى هر يك دو ماشه كوفته بيخته زردى بيضه دو عدد مخلوط روغن گل يا روغن حنا آميخته در پارچه كتان آغشته دارند .
ضماد حكيم ارشد كه براى صلابت مفيد مرزنجوش اكليل الملك حلبه برگ ترنج برگ خطمى به دستور ضماد نمايند .
ايضا قنهء ميعهء سائله هر يك يك توله روغن دنبه پيه گوساله پيه روباه پيه بط هر يك دو توله همه را گداخته صاف نموده موم سفيد يك توله روغن كنجد چهار توله با عم آميخته ضماد نمايند ضماد كه معمول مغز فلوس خيارشنبر مرهم داخليون به آب گشنيز سبز حل كرده بر پارچه گذاشته ضماد كنند فرزجهء كه صلابت رحم را ببرد برنگ كابلى مقشر شش ماشه خرما مغز خسته شفتالو مغز بادام مقشر مويز منقى هر يك دو توله ادويه كوفته با مويز بر سنگ صلايه كرده فتيله ساخته فرزجه نمايند .
ايضا كه محلل اورام صلبهء رحم است موم پيه بط
اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 667
مساهمون: محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
ص٦٦٧