تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 332

مساهمون:

ص٣٣٢
درم و نخود مقشر و جو سفيد كوفته هر واحد هژده درم و انجير كلان ده عدد دو درسى رطل آب بجوشانند تا هشت رطل يا كم از آن بماند پنج اوقيه از آن با نيم اوقيه روغن بادام شيرين و يك نيم اوقيه شكر سليمانى بنوشند و ماهى مالح از مغزرات شيرست و از ادويه مغز ره لبن اين است كه كنجد كوفته در شراب انگورى بمالند و صاف كرده بنوشند و قفل آن را بر پستان فساد نمايند . و ايضا بگيرند مغز بادنجان به قدر نيم قفيز و در آب جوش قوى دهند تا مهرا شود بعده خوب ماليده صاف نموده بر آن يك اوقيه روغن زرد انداخته بنوشند و به ثفل او ضماد كنند و يا نخود سفيد به شب در شير خيسانيده صبح با شكر چند روز بنوشند و يا ماء الشعير به عسل يا به جلاب و يا بگيرند تخم رطبه يك جزو حلبان دو جزو و يك قميحه از آن به آب گرم بخورند و يا حب البان دو درم به شراب خورند و از ادويه‌ى جيده اين است كه روغن گاو ده درم گداخته در قدح كبير شراب آميخته بر نهار بنوشند و ساق لاله با جو مقشر بپزند و صاف كرده قدرى شكر آميخته بنوشند و يا بگيرند ترب و سبوس گندم و در شراب جوشاينده صاف كرده بنوشند و يا تخم خشخاش بريان مع سويق مساوى به سكنجبين يا مفتج سه روز تر كرده دهند و شونيز به ماء العسل بخورند و يا بگيرند تخم شبت و تخم گندنا و تخم ضدقوقى هر واحد اوقيه و تخم طبه و تخم رطبه مساوى و در آب باديان آميخته بنوشند . و اگر به عسل و روغن زرد آميزند افضل است .

[ گيلانى ]

گيلانى در شرح قانون نوشته كه در زمانه سابق اين نسخه دواى مغز شير نوشتيم و به حمد الله در غايت خوبى آمد بگيرند مغز بادام مقشر و مغز پسته و مغز نارجيل تاده‌ى شيرين هر واحد سه اوقيه و جوز جندم نود و اوقيه و كنجد سفيد مقشر پنج اوقيه و نيكو بسايند بعده دو رطل شكر فائق مستحق خوب آميزند و بدارند و هر روز يك اوقيه از آن بگيرند و در شير تازه جوشانيده بنوشند و اين غذاى جيد نيز هست . و اگر علف چهار پايه كه شيرين بگيرند به چيزى مناسب اين به آب نمايند اولى باشد .

[ جرجانى و ايلاقى ]

جرجانى و ايلاقى مىنويسند كه از ادويه‌ى شيرافزا نيست بگيرند تخم گزر و تخم پياز و تخم شلغم و تخم اسپست و تخم ترب و تخم گند تاو باديان مساوى و برابر مجموع نخود بريان و همه را كوفته هر صباح پنج درم با پنج استاد شير تازه بدهند و غذاى معتدل اين است كه كشك گندم نيم‌كوفته بست درم نخود مقشر نيم‌كوفته بست درم برگ شبت تربست درم و اگر برگ نباشد تخم اوده درم انجير خشك ده عدد تودرى ده درم همه را آميزند و هر صبح مقدار بست درم از اين يا چهار عدد انجير و يك دو شاخ برگ باديان تر در يك من آب بپزند تا به قدر پنج درم باز آيد و صد درم شير تازه انداخته باز بپزند و پنج درم روغن بادام و بست درم شكر سوده و آميخته بدهند و طعامى و ديگر اين است تخم گندنا تخم اسپست تخم رطبه تودرى برگ باديان هر يك دو درم كوفته در آب بپزند و صاف كرده مقدار سى درم عسل و ده درم روغن گاو اندازند و نان داخل كرده بدهند . و اگر مضينخ و شكر عوض عسل كنند رد باشد و اين ضماد شير زنان زياده كند آرد باقلا و ده دورم تخم بادروج كوفته بيخته پنج درم هر دو را به آب بادروج سرشته بر پستان ضماد نمايند .

[ خضر صاحب شفاء الاسقام ]

خضر صاحب شفاء الاسقام گويد كه نوشيدن شير گاو و بز كه در آن باديان رطب و شهبت و جرجير و كرفس جمله رطب تر كنند و خصوصاً تخم آنها ليكن كرفس گاهى ضرر مىكند باحداث بثور در بدن طفل و حريره از كشك جو و آرد نخود و گندم و طبه و روغن گاو و شير باد خالى اندكى باديان ساخته و اغذيه جزريه و لفيته و ترنجبين معقود در شير و ناطف كه در آن بزر كتان و تخم باديان انداخته باشند و زرده بيضه نافع است و از آنچه تجربه شده پسته و سفوف تخم فصفعه و اكل كاسنى و شرب شير منقوع در آن و نخود هر صباح اين ادويه به حسب مزاج در حرارت و برودت و غير هما استعمال نمايند و اين سفوف شير و منى بيفزايد تخم شلجم تخم رطبه تخم ترب تخم گندنا تخم پياز آرد نخود باديان تخم جرجير مساوى كوفته بيخته سه درم صبح و شام با شير بخورند و بعد از آن نخود در شير تر كرده بخورند و بر آن شير بنوشند .

[ سويدى ]

سويدى مينويسد كه براى او در شير خوردن نخود سفيد و سرخ و كذا خشخاش و باديان به زنان پاشيده و كذا اكل شلجم و كذا مغز تخم خيار ده درم در حساسى آرد نخود و كذا لحم ضان به شلغم و نخود پخته و كذا جرم بقله انجره مسلوق در شيرج تازه و يا به روغن بادام و كذا تخم انجره به جلاب هر واحد مجرب منست و خوردن تخم رطبه دو درم و بيضه نيمبرشت و بعده شرب قدح شراب خوشبو يك ساله و يا قنبيط و تخم آن و يا كرسنه و يا انيسون و يا تخم خبازى و يا كمون و يا دوقو و يا نخود سياه و يا سخاله طلا و يا حسب بلسان و يا مغز حسب صنوبر كبار و يا ترنجبين و يا شحم ثوم برى و يا بادروج و يا اشنه دو درم و يا باقلا و يا شقاقل و يا ادواست اكل ترب و يا كرمه سودا و يا دراج و يا ادهان اكل انجير رطب يا خشك و يا شفامين و يا بيخ فاشرا در گندم پخته و يا تخم آن يا تخم جرجير الماء و يا برنج و يا تخم خربزه و يا قلقاس و يا فندق و يا بوزيدان و يا كراث و يا بلور يك دانگ در آب سوده و يا نانخواه و يا قاقلى و يا عرعر و يا روغن ماده‌ى گاو و يا بادنجان مسلوق در روغن زرد و يا چغندر و يا صمغ اجاص و يا تخم كرنب و يا حسب الزلم و يا بلح و يا بوميا و يا انزروت و يا ابريشم مقرض و يا لحم قنفذ بستانى و يا ارنب و يا حلمه‌ى ثدى بغره سوخته و كذا شرب پوست بيخ باديان و افسيون و آب زيتون سياه به عسل و ماء الشعير به تخم باديان پخته و تخم مثبت در حسا آميخته و يا حساس آرد ذره مع تخم باديان پخته و حسا از دو سر سافته و جبنع خرما و كنجد باريك سوده و و دشيش گندم يك كف در شير تازه پخته و برنج