مستوى گردد تمريخ صدر و ميان هر دو شانه به آن نمايند و اين سفوف خفقان حار را نافع است بسد كهربا مرواريد گاو زبان شب يمانى گل ارمنى هر واحد يك مثقال سك نيم مثقال شكر طرز و هفت مثقال كوفته بيخته يك مثقال به گلاب بخورند .
و اگر مقدار شب يمانى بسيار اندك از آن بگيرند اولى باشد و نسخه سفوف ديگر كه در آن شب يمانى بريان داخل است و نسخهى قرص همان است كه در قول شيخ گذشت .
[ مجوسى ]
مجوسى گويد كه اگر خفقان از سوء مزاج حار يا رطوبت دموى باشد بايد كه مبادرت به فصد قيفال نمايند و بعد فصد آب انار ميخوش و آب تمر هندى و سائر ايشا كه علاج سوء مزاج حار قلب ند كور شد بدبنر و اين سفوف نافست مغز تخم خيار مغز تخم با درنگ مغز تخم كدو تخم خرفه هر يك پنج درم زرشك گل ارمنى گل سرخ هر واحد سه درم طباشير كه با هر يك دو درم عود كافور مصطكى هر واحد كنيم ورم همه را باريك كوفته يك مثقال به آب انار ميخوش يا شربت سيب بخورند و اين نيز نافع گل سرخ طباشير صندل سفيد هر واحد سه درم كشنيز خشك و دو درم بسد مرواريد كه با هر واحد نيم درم كافور ربع ورم جميع اجزا باريك سائيده به دستور سفوف سابق استعمال نمايند .
[ ايلاقى و جرجانى ]
ايلاقى و جرجانى گويند كه اگر علامات غلبه خون ظاهر باشد اول فصد باسليق نمايند و اشربه و عطريات بار و به كار برند و هواى خانه سرد كنند و صندل به گلاب سوده اندكى سركه بر آن چكاينده و كافور در آن حل كرده آب سيب ترش و آب به آميزند و خرقهء كتان بدان تر كرده مدام بر سينه نهند و آب آهنگران به گلاب آميخته در ضمادها استعمال نمايند و پيراهن در صندل كه به گلاب سائيده و كافور در آن حل كرده باشند رنگين نموده در سايهى خشك كرده بپوشند و هر وقت اندك گلاب بر آن پاشند و شربت صندل ترش و گلاب و قرص كافور استعمال نمايند و اين شربت حرارت و تشنگى بنشاند بگيرند آب انار ترش و آب آلوى ترش و آب تمر هندى و آب ترنج و آب غوره مساوى و شكر برابر همه آميخته به قوام آرند و سفوفى كه در آن شب يمانى است و در قول مسيحى گذشت دو مثقال به شربت سيب يا شربت انار استعمال نمايند .
و اگر با وجود فصد تنبقيهى ديگر حاجت آيد مطبوخ هليله دهند .
و اگر ماء الجبن و بند اولى تر باشد و ترتيب دادن اشربه اين است كه صبح قرص كافور بشربت سيب يا شربت انار ترش به آب انار يا بشيرهى تخم خرفه يا تاب خياره و يا به ماء الشعير بدهند و بوقت خواب سفوف مذكور به آب انار بخورانند .
و اگر از سفوف كراهت كند گل ارمنى به آب انار و لعاب اسپغول بدهند .
و اگر تپ نبات عوض اين آبها و مرغ گاو سود دارد و غذا ماهى تازه مطبوخ به سركه مزوره انار دانه و ريباس و حصرم دهند .
[ محمود شيرازى و خجندى ]
محمود شيرازى و خجندى مىنويسند كه اگر خفقان از امتلاى خون باشد اول فصد باسليق چپ كنند و فصد صافن اگر مريض متحمل نباشد و هر صبح سكنجبين ساده ده درم به گلاب و دو درم و شربت سيب و ريباس يا حماض هر چه از اينها باشد ده درم بياشامند و رايب و اقراص كافور به كار برند و غذا مزورهى ابزباريس يا حمانس يا رمان يا مضيره يا مصليه ملجوم جارى سازند .
و اگر از امتلاى صفرا باشد علاجش مثل علاج و موليت به غير فصد و تقويت قلب بمفرحات مقويه بتريد او با قراص كافور و شربت صندل و سكنجبين ساده و ماء الرايب و تضميد صدر بصندارمين و اقاقيا و كشنيز خشك و گلاب و آب طلح و پوشيدن پارچهى كتان و صندل و سكون مساكن باردهى مرشوش به آب سرد و گلاب و تنقلى بسيب امرود و به از اغذيه مزورات حامضه مثل رمانيه و زرشكيه دهند و اين ده انافع خفقان حار است تخم كاهو مغز تخم خرپزه مغز تخم كدو مغز تخم خيار هر واحد پنج درم تخم خرفه تخم حماض كشنيز خشك هر واحد سه درم طباشير تخم كاسنى هر يك چهار درم صندلبين هر واحد سه درم زرشك پنج درم باريك سائيده به شربت سيب بسرشند شربت يك مثقال بشربت حماض يا شربت فواكه .
[ سعيد بن هبة الله ]
سعيد بن هبة الله گويد كه علاج خفقان حار با آشاميدن ماء الشعير به آب انار ميخوش و ايضا رب سيب ترش يا رب ترنج هنگام اين طبيعت و رب آلود و آب تمر هندى وقت قبض و به نوشيدن ماء القرع به سكنجبين نمايند .
و اگر حرارت شديد باشد اقراص كافور بشربت سيب يا به آب انار ميخوش دهند .
و اگر حرارت به ماده دموى باشد واجب است كه فصد يا حجامت مريض نمايند و بعد تنقيه تعديل مزاج به استعمال مبردات كنند .
و اگر ماده صفراوى باشد اسهال به طبخ هليله بايد كرد و رب ترشى ترنج بدهند كه آن را خاصيت عجيب است در امراض قلب حادث از حرارت و كذالك شربت سيب و سينه را به صندل و گلاب و كافور طلا سازند و لباس مصندل بپوشند و غذا از چوزهى مرغ به آب انار يا آب حصرم يا ترشى ترنج سازند و كافور و صندل و نيلوفر و گل سرخ ببونيد و از جماع دهم و غم حذر نمايند .
[ قرشى و سديد گازرونى و خضر بن على ]
قرشى و سديد گازرونى و خضر بن على مىنويسند كه اگر خفقان دموى باشد علاج به فصد نمايند و جماع در دموى بليغ النفع است و در صفراوى تنقيه اماده آن كنند و بعد از آن تعديل مزاج قلب نمايند با شربه و باردهى خوشبو مثل شربت حماض و سيب و نيلوفر و انار اگر با نرمى طبع باشد و الا شربت تمر هندى دهند و هر چه از ارشبه بنوشند به عرق گاو زبان و عرق نيلوفر شامى و گلاب بنوشند و يا بشيرهى تخم خرفه اگر سوء مزاج حار قوى باشد و بمفرحات و يا قوتىهاى بار دو غيره و بسا است كه احتياج بكافور افتد اگر حرارت مفرط باشد و در اين هنگام واجب است كه به مفرح ياقوتى كافور اضافه نمايند يا مفرخ كافورى