دهند تا آنكه سوء مزاج حار زائل شود .
و اگر سوء مزاج مفرط نباشد بر ادويهى شديد البروده مثل كافور جسارت ننمايند كه هرچند بتريد قلب خواهند كرد و ليكن اطفاى روح قلبى نيز خواهند نمود .
و اگر ضرورت آن باشد به ادويه مادهى مخلوط نمايند و لهذا امر به اختلاط زعفران در قرص كافور نمودهاند و خوشبوهاى بارده مثل گل سرخ بر آن آب پاشيده و بنفشه و خلاف و نيلوفر و خيار و آس رطب و آب آنها و ايضا كافوره صندل و سيب و امرود و به ببويند و اغذيهى رمانيه و حصرميه و تفاحيه و ريباسيه و حماضيه و زرشكيه كه در طبخ آنها كشنيز و دارچينى داخل كرده باشند بدهند و سينه را به لعاب اسپغول به گلاب و يا سويق به آب كاسنى و يا بزرقطونا و سويق و آرد خطمى به گلاب ضماد سازند و صاحب اغراض گويد كه نزديك من تضميد صدر باضمدهى بارده نفع نمىكند مثل سم صندل و گلاب و كافور زيرا كه منفعت شم به قلب به سرعت مىرسد و ضماد بارد حرارت را در قلب متحقن مىسازد و بخار حاراد به سوى دماغ مرتقى مىگردد و آن را گرم مىگرداند و در خانه آب بپاشند و تبريد هوا نمايند و كثرت خرارات كنند و به قرب سياه جاريه بنشينند و فرح و لذت دوعت اختيار نمايند و كثرت بادكش كنند و به سوى بساتين و سبزه و مواضع روشن و الوان حسنه نظر دارند و آواز خوش و نغمات ملائم بشنونده و ابريشم بپوشند .
علاج خفقان بارد
بادرنجبويه گاو زبان جوشانيده گلقند نسترن داخل كرده بدهند و دواء المسك و مفرح حار همراه عرق بادرنجبويه و عرق قرنفل يا عرق عنبر يا عرق زردك يا عرق تنبول خورانند و طبخ گاو زبان و باديان و مويز نقى مجرب نوشتهاند و سفوف برگ گاو زبان و درونج عقربى هر يك دو ماشه زرنباد و يك ماشه به شربت انار شيرين شربت فواكه سرشته همراه گلاب و عرق گاو زبان و عرق كيورا دادن در خفقان بار دو ضعف قلب مجرب است و در مسهلات و مبدلات مزاج ادويه مقوى قلب مفرح مثل گاو زبان و بادرنجبويه و زعفران لازم و جوارش عنبر و دواء المسك و انوشدارو مناسب و گل نرگس و ياسمين ببونيه و روغن سوسن و زنبق بر سينه بمالند و يا سنبل الطيب و زعفران و گل سرخ در آب ريحان يا بادرنجبويه سائيده بر سينه ضماد كنند و گوشت مرغ و كنجشك با مصالح خوشبو پخته بخورند و از اغذيه بارده و آب سرد پرهيزند و رياضت و غضب مستحن قلب است .
و ايضا در خفقان بارد در عرق بسيار و خفگى دل بنديد استرگل گاو زبان عودبندى عنبر اشهب مشك دارچينى بسباسه قرنفل زعفران هر يك نيم ماشه در رب بهى آميخته همراه عرق گاو زبان و كيوره تخم فرنجمشك پاشيده بخورند و براى خفقان بار و با نزلهى بنر اشهب سوده بگلقند سيوتى سرشته همراه به دانه سه ماشه اصل السوس چهار ماشه در عرق گاو زبان چهار توله عرق مكوه پنج توله جوشانيده شربت زوفا دو تولهى داخل كرده خاكشى چهار ماشه پاشيده بنوشند و يا خميرهى ابريشم چهار ماشه با عرق گاو زبان عرق عنب الثعلب هر يك چهار توله شربت بنفشه دو توله خاكشى چهار ماشه بدهند و باد ياقوم خورده بالايش شربت زوفا يك توله شربت بنفشه يك توله برق عنب الثعلب پنج توله عرق نيلوفر چهار توله عرق صندل دو توله حل كرده بالنگو پاشيده بنوشند .
و ايضا جهت خفقان بار و مرواريد شيب مصطكى هر واحد يك ماشه دانه ميل سه ماشه دارچينى گل گاو زبان عود هر يك نيم ماشه با شير گاو و عرق بهار بخورند و يا زرنباد ماشه سوده بگلقند توله سرشته شربت بزورى بدهند و يا زرنباد سوده به هليله مربى يك عدد سرشته با عرقيات بالنگو شش ماشه نبات يك توله داخل كرده بخورند .
و به قول صاحب تكمله هندى براى خفقان و غشى بار و زرنباد چكر مول قرنفل دارچينى سوده به عسل سرشته بدهند .
و اگر قدرى مشك و زعفران افزايند القع بود و يا عود صليب سوده بداء المسك مقدر سرشته تناول نمايد و بالايش عرق باديان هفت توله بنوشند .
و اگر خواهند دانهى سيل سوده يك ماشه افزايند .
و اگر خفقان بار و بلغمى باشد اول تنقيه او مسهل بلغم نمايند بعد از آن تبدا بيرند كور و ديگر معدلات تعديل و تقويت نمايند و يا از بادرنجبويه فائج افتيمون ، هر يك شش ماشه انيسون اصل السوس گاو زبان هر يك پنج ماشه عنب الثعلب تخم ترفلم هر يك نه ماشه درونج چهار ماشه جوشانيده گلقند و شربت اسطوخودوس هر يك دو توله حل كرده نضج داده به مطبوخ افتيمون و حب صبر يا باضافه شاى مكى يك توله تا دو توله ريوند خطائى تربد موصوف هر يك هفت ماشه زنجبيل سه ماشه هليلهء سياه يك توله مغز خيارشنبر شش توله ترنجبين شيرخشت هر يك چهار توله روغن بادام پنج ماشه در منضج مذكور مسهل دهند و دو پهر نخوداب مرغ و شام ما پلاؤ يا شله و روز دوم از مسهل مصطكى لاجورد مغسول يك ماشه در دواء المسك حلو نه ماشه سرشته ورق نقره يك عدد پيچيده بخورند و گاو زبان گل گاو زبان اصل السوس پرسياوشان باديان بادرنجبويه هر يك هفت ماشه جوشانيده شربت بادرنجبويه و گاو زبان هر يك دو توله داخل كرده تخم