بادرنجبويه چهار ماشه تخم شاهتره سه ماشه پاشيده بنوشند و در مسهل دوم شب حب اصطمحيقون چهار ماشه حب لاجورد نه ماشه به عرق بادرنجبويه بخورانند و صبح مسهل دهند ، همچنين سه چهار مسهل داده خمير زمرد و عرق دارچينى و عرق تنبول و عرق گاو زبان عنبرى مركب و ماء اللحم بدهند و ابن سفوف بسيار فائده مىكند باديان بادرنجبويه گاو زبان هر يك سه توله تخم با لنگو شش توله نبات مساوى شربتى دو مثقال به عرق گاو زبان و اين نسخه قويترست به سفائج گاو زبان بادرنجبويه ، هر يك سه توله مصطكى يك توله تخم شاهتره تخم بادرنجبويه ، هر يك يك نيم توله نبات برابر همه خوراك و مثقال و عرق گاو زبان و مندى و بهار نارنج و زردك و ابريشم و بادرنجبويه و شاهتره و غيره اثر عظيم دارد و خوردن شلجم و زردك بدين طريق مفيد كه از پوست پاك نموده جوش خفيف داده شب در ظرف گلى نو در شبنم نهاده صبح نهار اندكى نبات سوده و عرق بيدمشك كادى بر آن پاشيده تا يك هفته بخورند و يا استخوان زردك دور كرده در كدو تراش كشيده اندكى قند انداخته جوش خفيف داده هر دو عروق مذكور پاشيده شب نهاده صبح بخورند و آبى كه گذاشته باشد بالايش بنوشند و همچنين خوردن خام با نبات .
و اين تفاخه علوى خان بنوشند عود هندى چهار مثقال سنبل الطيب قرنفل بهار نارنج حب المحلب مرز بخوش ، هر يك دو درم پوست ترنج دو مثقال عنبر اشهب يك مثقال لان ميعه سائله هر يك مثقال و نيم همه را كوفته پخته به عرق بهار نارنج صلايه كرده عطر خصى لبان و عطر عنبر و عود هر يك يك دانگ داخل كرده به شكل سيب ساخته به عمل آرند و سنبل دارچينى سعد قرنفل زرنب عود گل سرخ تخم گاو زبان ، هر يك چهار ماشه به آب بادرنجبويه و يا ريحان ضماد كنند و زنجبيل مربى به آب سيب نيز در خفقان بلغمى مجرب .
و ايضا دواء المسك حار شش ماشه خورده گلاب نيم پاو شربت بادرنجبويه دو توله آميخته بنوشند و يا به صورت خفقان و عرق سر و هليه مربى همراه گاو زبان چهار ماشه زرد بنا دو ماشه گل سرخ شش ماشه جوشانيده نبات يك توله خاكشى پاشيده بدهند و يا خاكشى چهار ماشه به عرق صندل سه توله عرق بيدمشك سه توله و كيوره سه توله يك جوش داده سرد كرده نبات توله .
و اگر با درد پهلو باشد گاو زبان گل سرخ هر يك چهار ماشه مويز منقى ده دانه به عرق شاهتره عرق عنب الثعلب جوشانيده گلقند نسترن ماليده بدهند و به صورت غشى و عرق و ضعف زرنباد سوده بدواء المسك سرشته همراه گاو زبان چهار ماشه ابريشم و دو ماشه تخم كاسنى پنج ماشه جوشاينده نبات توله خاكشى شش ماشه يا بالنگو چهار ماشه پاشيده بخورند .
و اگر خفقان بارد سوداوى باشد تنقيهى آن بسهل سودا نمايند بعده بتدبير مذكور تعديل كنند و يا بعد از فصد باسليق و صامن از عناب تخم خيارين كوفته شاهتره گاو زبان بادرنجبويه پرسياوشان عنب الثعلب مويز منقى در عرق گاو زبان و شاهتره خيسانيده گلقند داخل كرده منفج دهند و در مسهل گل سرخ اسطوخودوس افتيمون سناى مكى مغز خيارشنبر افزايند .
و اگر سوداى احتراقى باشد رعايت آن خلط كه از آن سودا حاصل شده باشد نيز ملحوظ دارند و گل بنفشه نيلوفر به سفائج آب كاسنى سبز مردق دهند و ماء الجبن استعمال نمايند و بعد تنقيه اگر اثر مرض باقى باشد اسيلم چپ گشادن ازالهى آن مىنمايد .
و ايضا شير بز و ماء الخيار و افشره انناس و خاسته نافع و خميرهى گاو زبان عنبرى و خميرهى زمرد و مرواريد محلول با عرقيات و اشربه مناسبه مىداده باشند و در صورت كثرت يبس العبهى مرطبه مثل بهدانه و اسپغول و گاو زبان و غيره با شربت نيلوفر و عرقيات دهند و شير خرماب انار و روغن بادام نيز است آن است بوسغوط شير دختران و آب كشنيز نمايند و مالش تخم خشخاش و تخم بنگ كوفته در شير بز پخته به كف پاها در آوردن خواب و رفع يبوست معمول است و كذا نمك شود در شيرمش حل كرده در كف دست و پا ماليدن فى الفور خواب مىآرد و همچنين حنا يا برگ گلاب .
و ايضا در خفقان سوداوى آمله مربى شسته به ورق نقره پيچيده ، همراه گاو زبان هفت ماشه تخم خرپزهى كوفته نه ماشه جوشانيده شربت بنفشه دو توله بالنگو پوشيده دهند و يا هليله مربى عوض آمله نمايند و يا هليله مربى به ورق نقره پيچيده گاو زبان شش ماشه جوشانيده خميره صندل يك توله داخل كرده بنوشند .
و اگر حرارت زياده محسوس گردد شيرهى خرفه افزايند و به صورتى كه ادويه باز و بسيار مضرت كند آمله مربى همراه شيره گاو زبان عرق عنب الثعلب گلاب نبات سفيد بدهند .
و ايضا اگر سردى بسيار موافق نيايد شيرهى گاو زبان پنج ماشه شيرهى كشنيز خشك پنج ماشه گلقند داخل كرده بالنگو پاشيده دهند بعده اگر در سينه گرمى و سوزش و صداع معلوم شود شيرهى خرفه افزايند و يا در خفقان سوداوى لاجورد مغسول بخميرهى گاو زبان هفت ماشه سرشته همراه شيرهى گاو زبان چهار ماشه عرق گاو زبان چهار توله و كيوره دو توله گلاب چهار توله شربت سيب دو توله تودرى مفيد چهار ماشه بدهند و يا لاجورد مغسول چهار سرخ بدواء المسك مادو سرشته همراه شيرهى خرفه شيرهى خيارين هر يك شش ماشه شربت انار دو توله اسپغول شش ماشه پاشيده دهنده و يا لاجورد مغسول نيم ماشه بهليلهى مربى سرشته به ورق نقره پيچيده همراه لعاب اسپغول چهار ماشه شيرهى مغز تخم كدو شش ماشه شربت انار دو توله اسپغول شش ماشه پاشيده دهنده و يا لاجورد مغسول نيم ماشه به هليلهى مربى سرشته به ورق نقره پيچيده همراه لعاب اسپغول چهار ماشه شيرهى مغز تخم كدو شش ماشه شربت انار و توله تودرى سرخ چهار ماشه پاشيده و غذا يخنى پلاد و خشكه با شوربا در نسخه ديگر تخم فرنجمشك چهارشنبه عوض تودرى است و اسپغول مطروح و يا درونج عقربى سوده در هليله مربى سرشته به ورق نقره پيچيده همراه آب زردك پنج توله نبات توله تودرى سرخ چهار
اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 294
مساهمون: محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
ص٢٩٤