تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى ) — صفحة 302

مساهمون:

ص٣٠٢
ثانيا : در اكل و شرب كه غذا و آب و غير آب است رعايت كند كه در شب و روز ، به شام و نهار اكتفا نمايد ؛ در بيست و چهار ساعت دو دفعه غذا خورد ؛ تا ضرور نشود از غذاى صرف ، عدول ننمايد و به غذاى دوائى - چون ميوه‌ها و آشهاى ترش - نپردازد . غذاى صرف ، از قبيل نان ، پنير ، آب گوشت ، كباب ، پلو ، چلو ، خورشها كه گوشتش را زياد و سرپوشيده سرخ نكرده باشند و غير اينها مىباشد و غذاهاى دوائى ، مانند كاهو ، انار ، گلابى ، انجير ، انگور و امثال آنها را غذاى شام و يا نهار قرار ندهند ؛ در تشنگى صادق ، بعد از غذا ، آب خالص بياشامد و افشره ترشىدار را پيش از شروع به خوردن غذا و در خلال غذا بياشامد - در ختم غذا هم اگر معده ، حاره و يا صفراوى باشد مضايقه نيست - ، افشرهء شيرين ؛ از قبيل : عرق دارچينى و عرق نعناع‌دار را در آخر تناول غذا بياشامد ؛ به خصوص كه قوّت تحليل و طبخ معده ، ضعيفه باشد ؛ دوغ را در خلال خوردن غذا ، تا آخر و درختم غذا ، بلافاصله و تراخى ، در معده‌هاى گرم و صفراوى ، گوارندهء خوبى است ؛ ميوه‌هاى ترش‌مزه ؛ مانند انار ، آلوچه ، نارنگى ، پرتقال و امثال آنها را صبح ، در خالى بودن معده از غذا براى تسكين حرارت معده و كبد ميل نمايند و بين الغذائين ، در معده‌هاى قويه ، معين هضم و بروز اشتها است ؛ ميوه‌هاى شيرين ؛ مانند انگور و خربزه ؛ بلكه خيار و امثالش كه تفاهت دارد ، در جز ناهار و شام مىتوان خورد و بين الغذائين هم عيبى ندارد ؛ انجير ؛ توت و هندوانه را صبح و در خلاى معده خوردن ، بهتر است ؛ ولى هندوانه ، انگور و خربزه را با نان و پنير مىتوان خورد ؛ بلكه در بعضى اشخاص ، گوارنده‌تر غذائى است ؛ هلو ، شليل و ليموى شيرين را در خلاى معده بايد خورد و رطب و خرما را در بلادى كه خوردنش عادت باشد در جز و غذا خوردن بهتر است خصوصا با ماست و سرشير و پنير بىنمك خورده شود .

( اما در احتباس و استفراغ ) ،

بايد طبع را در نرمى و خشكى ميانه داشت : شبانه روزى يك دفعه ؛ يا دو دفعه اخراج فضول غذائى لازم مىباشد و هرگاه كمتر از يك دفعه شود ، لازم است كه به آشهاى ملين و آب گوشت ملين كه مثل آلو بخارا و تمر هندى و قيسى و ترشاله - پره زردآلوى ترش - داشته باشد و يا به ميوه‌هاى ملين كه در جزء غذا خورده شود طبع را نرم كند و به عادت مستمرة بيايد . هرگاه زياده از دو سه دفعه عمل كند و با نرمى باشد ، بايد غذاهاى بىرطوبت ؛ مثل نان و پنير و چلو و ماش پلو ، رفع آن لينت را نمود . در ادرار بول نيز بايد رعايت عادت را كرد : پس اگر كمتر از عادت شود ، ملاحظه نمايد ؛ هرگاه بدنش عرقى زياد كرده و يا آب و