ششم ؛ اعمّ از اينكه تب باشد يا نباشد ، به تنقيه روز چهارم اشتغال نمايد و با وجود ضعف ، از شرب مسهل احتياط نمايد و به حقنه ، آن روز را بگذراند و تطفيه و تبريد و تغذيه ، به قدر ضرورت و مناسبه و اقتضاى احوال نمايد .
روز هفتم بايد تب بريده شده اثرى از آن نباشد و گرنه از غليانيه ، انتقال به عفينه نموده باشد ؛ زيرا كه انقضاى سوناخس غليانيه تا هفتم ، بىشبهه است . و علامتش بقاى تب و عوارض آن ؛ بلكه تزايد عوارض است بدون اشتدادات و انتقاضاتى كه از لوازم غبّ لازمه و يا محرقه است .
هرگاه انتقال به تب مطبقه باشد ؛ يعنى از غليان خون ، به عفونت خون انتقال نموده باشد ، در اين صورت مىبايد ملاحظه عوارض نموده تا معلوم شود كه مطبقه ، متناقصه است يا متساويه : از كمى عوارض ، متناقصه بودنش مظنون است و هر قدر عوارض اشتداد مىنمايد ، متساويه بودنش مظنون است كمتر اتّفاق مىافتد از غليانيه ، بعد از انقضاى تدابير مذكوره و فصدها ، انتقال به مطبقه متزائده شود ؛ زيرا كه تنقيض مواد ، مانع است از هيجان كلى و ازدياد تمامى كه تعفن زياده از تحلّل شود و اعراض هائله پيدا كند كه اگر بعد از آن استفراغات مجددا اين اشتداد بهم رسد ، مخاطره باشد و احتمال تحمّل قوّت بر دفع آن نباشد ؛ در اين حالت ، رعايت قوّت از لوازم است ؛ مىبايد ترك مشروبات مسهله را نمود و اقتصار بر شرب ادويه و اشربه مبرده مقويه مزيله عفونت ؛ مثل ماء الشّعير كه تخم خرفه و مغز تخم خيار تخم خشخاش و مغز تخم كدو از هريك دو مثقال در او شيره كشيده به اضافه شيرخشت ، صبحها بياشامند و بعد از آن ، تجرع ماء الشعير تنها نمايند و تشنه نگذارند .
حقنه را لا محاله در هشتم و دهم ، از آب مطبوخ ادويه مفتّحه و ملينه مبردّه مثل اكليل الملك ، بزرك ، تا جريزى ، جو نيم كوفته ، پوست ريشه كاسنى ، ريشه خطمى ، خبازى ، گل خطمى ، بنفشه ، گل سرخ ، سنا مكى ، سپستان ، آب برگ چغندر ، لعاب اسفرزه ، شكر سرخ ، گزنگبين علفى - و به بعضى ملاحظهها ، فلوس خيار چنبر و روغن بادام و خاكشى ، نمك و سرداروى ريوند چينى كه در آب صاف اماله دوم و سوم ، به طريق سائيدن صندل ، سائيده باشند - سه آب بلكه چهار آب اماله از بعد از شرب مشروب صبح ، تا غروب اماله نمايند . براى زيادتى عمل و رفع پيچ شكم ، ماليدنى از ريوند چينى و بوره ارمنى در آب اماله سائيده و زهره گاو و روغن گل سرخ گرم نموده از ناف تا پشت ظهار ، مقدم بر هر آب اماله بمالند و اگر آب اماله ، دير فعل شود يا به تمام ، اجابت ننمايد ، لازم
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى ) — صفحة 250
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٢٥٠