تقويت آن قوّت نمايند و چنانچه حرارتى زايد در كبد استنباط نمايند اقدام در تبريد آن را از لوازم شمارند .
پس هرگاه بروز استسقاء لحمى از ضعف قواى كبد باشد ، تقويت ، رافعش مىباشد . و اگر از وقوع سدد باشد ، اهتمام در تفتيح سدد ، علاج است . و در طبلى ، اهتمام در تجويد هضم و شرب ادويه كاسرة الرياح و تبريد كبد ؛ زيرا كه بدون حرارت كبد ، كم اتّفاق مىافتد كه طبلى بروز كند . و در بروز زقى ، همينكه قلت اندفاع قاروره و سنگينى زير شكم و حوالى ناف پديدار شد ، دليل انصراف مائيت است و اجتماع در اين مواضع و مىبايد كمال سعى و اهتمام را در تفتيح سده نمود و گرنه به اندك غفلتى ، اجتماع مائيت مىشود و به زودى ، شكم بهم مىرساند . در اين صورت ، معالجه عمده بعد از اجتماع مائيه ، بزل است ؛ يعنى زدن نيشتر داخل در لولهاى از نقره يا مس . و موضعش ، سه يا چهار انگشت مضمومه از ناف پائينتر مايله به سمت راست كه حوالى كبد است يا سمت چپ كه حوالى طحال مىباشد . در جائى كه اجتماع مائيه بيشتر احساس شود . يعنى بازل بايد كمال دقّت را نمايد و بفهمد كه اجتماع ، در كدام سمت بيشتر است ؛ مانند دمل كه هر جايش نرمتر و جمع مده نمايانتر است ، آنجا را مىشكافند . در اينجا هم همين دقت را بايد كرد . و آنچه تا حال تجربهها نمودهايم ، بعد از اجتماع آب ، به غير از بزل قسم ديگر علاجى نشده است . و بزل ، علاجى فورى و اخراج آب در نيم ساعت مىشود به شرطى كه بنيه ، تاب اخراج يك دفعه داشته باشد ؛ ولى اسلم اين است كه به دفعات اخراج مائيت را نمايند . و در تسكين حرارت كبد و تفتيح سدد ، اهتمام تمام مرعى دارند و از شرب ماء و هرچه مائيت غالبه باشد پرهيز نمايند و گرنه به زودى ثانيا جمع مىشود .
[ قيلة الماء ]
ولى در قيلة الماء ، ملاحظه نمودهايم كه به تنقيه و تعريق از كيس بيضهها و منع رسيدن مدد ، آب جمع شده ، بالتمام اخراج شده است . تنقيهاش به نحوى است كه ذكر يافت . و تعريقش ، مىبايد در شبانه روز يك دفعه ادويه حاده معرّقه از قبيل بوره ارمنى و نطرون را نرم سائيده ، با روغن بابونه بر كيس انثيين گرماگرم بمالند و قرفه ، زراوند طويل ، سليخه ، قصب الذريره ، عاقرقرحا ، زنجبيل و امثال آنها را نيم كوفته با سداب ، برنجاسف ، بابونه ، پودنه ، فلفل الماء و امثال آنها جوشانيده و سرپوش ديگ را در زير عضو ، باز نمايند و به خرقهء خشنى مانند كيسه حمام ، على الاتّصال عرق را پاك نمايند تا يك ساعت بعد از آن بردارند و ماليدنى را بمالند . و در روز شرب مسهل يا اماله ، مرتكب تعريق نشوند . و ملاحظه نمايند كه روز به روز از حجم عضو كم مىشود يا نه ؛ هرگاه كم