سبزيش از مائيتش جدا مىشود صافش را صبح خالى ، يا با قليل نباتى مىآشامند .
بسا مىشود كه فضول فاسده در بدن مىباشد و نمىگذارد بول ، از حدت و تندى برآيد لازم است كه تنقيه نمايد . امالههاى ملينه ، بسيار نافع مىباشد و مشروبات مسهله ، هرچه مزلقه و خاليه از حراش و حدّت باشد ، انفع است ؛ مانند نقوع يا مطبوخ سناء كه با آب آلوى بخارائى و يا تمركجرات بياشامند و با فلوس و روغن بادام ، اشد نفعا مىباشد و خصوصا كه عوض نخوداب ، هندوانه بياشامند و هر شب پيش از شام ، كبابه چينى از نيم مثقال الى يك مثقال با صمغ عربى تا نيم مثقال و گل ارمنى يا گل مختوم تا نيم مثقال با مساوى آنها نبات كوفته سفوف نمايند و شكر سفيد بدل نبات نيز خوب است .
از چكانيدنيهاى در مجرا ، هرچه غرويت و قوّت التحام جراحت داشته باشد بعد از هر ادرارى لازم است ؛ مانند شير دختر يا شير الاغ يا لعاب اسفرزه و لعاب خطمى و آب برگ بارهنگ و لعاب بهدانه و آب به شيرين كه در هريك از اينها شياف ابيض افيونى يا غير افيونى سائيده باشند . اجزاى شياف ، اين است : سفيداب قلعى ، ده مثقال ؛ صمغ عربى ، دو مثقال و نيم ؛ كتيرا ، يك مثقال و افيون ، نيم الى يك مثقال ، همه را نرم كوبيده ، با سفيدهء تخممرغ خمير كرده ، فتيله نموده ، با مقراض به درازى جو مقراض نمايند ؛ يا دم الاخوين ، گل ارمنى و كتيراى گون را در لعاب اسفرزه سائيده سفيدهء تخممرغ داخل كرده در مجرا چكانند ؛ يا به زراقه - كه عامه آبدزدك مىنامند به موضع قرحه رسانند . اگر قبل از خواب استعمال نمايند و بخوابند تا در مجرا درنگ نمايند ، انفع است .
خلاصه ، عجله در علاج به آشاميدن شوره و بنگ و امثال آنها ، خاليه از مفاسدى و انقطاع نسلى نمىباشد چنان كه مكرر ملاحظه نمودهايم .
ورم انثيين :
و از جملهء امراض اين آلات ، ورم انثيين - يعنى بيضتين - است كه در به دو بروز ، سهل العلاج است و با تهاون و علاج بىقاعده ، جالب مفاسدى است كه انقطاع نسل ، از آن جمله است . و بيشتر اوقات از احتباس منى و احتلام غير طبيعى و نقصان دفع منى عارض مىشود . هرگاه با حمره جلد باشد با تمدد در بروز عروق ، مادهاش خون است و فصد از باسليق دست راست لازم است كه در ابتداى بروز درد و ورم نمايد ؛ خواه عروض ورم در بيضه يمنى ؛ يا يسرى باشد . لازم است كه يك دو روز مقدم بر فصد ، تسكينى از صفرا و تلينى از بطن نمايند تا احتباس سددى در امعاء نباشد و مفاسدى ديگر احداث كند . - امالهء ملينه در اينجا بسيار نافع است ؛ خصوصا كه حمى عرض ورم نيز باشد - هر روز