قيسى و پره زردآلوى ترشمزه باشد با شكر ، بسيار مناسب و نافع است .
بالجملة به وضوح پيوست كه امراض مذكورهء عارضه از سدد را مىبايد در علاج آنها ، اهتمام در تفتيح نمود . و هر عارضه كه بعد از تفتيح سدد از ورم يا ضعف و غير اينها بروز كند ، به همان علاجات مشتركهء مذكوره ، رفع غائله آنها را نمود .
[ دردهاى سينه و پهلوها ]
از جمله امراضى كه غالبا بعد از اين امتلاءات عارض مىشود اورامى است كه در اغشيه آلات تنفس حادث مىگردد ؛ خصوصا كه امتلاى دموى در كبد و يا عروق باشد و عوراض خارجيه از تصرف هوائى و بر خوردن سرمائى يا حركات عنيفه از مواقعه در حالت امتلاء و غير آن - اتفاق افتد و ردائتى در اخلاط مستعده بر تصرف حرارت غريبه به هم رسيده باشد و ضعفى هم در آن اغشيه از امور داخله يا خارجه باشد كه قبول نفوذ ماده را نمايد .
پس هرگاه ماده نفوذ در پرده مستبطن اضلاع زور كرده باشد يعنى آن پرده كه از داخل بر دندههاى پنچگانه كه سرش به هم نرسيده ، يا پرده ميانه آن دندهها و ماهيچه هاى ميانه و يا پرده روى دندهها نموده - كه وجع اينها همه در زير حجاب حاجز احساس مىشود - آن را اطبّا ، شوصه مىنامند ، چه از سمت راست باشد و چه از سمت چپ و يا ماده ، نفوذ در حجاب حاجز - يعنى پردهاى كه ميانهء آلات غذا و آلات تنفّس است - مىكند و يا در پرده مستبطن مراضلاع صدر مىنمايد و مسمى به ذات الجنب خالص و صحيح مىباشد . و يا نفوذ در اغشيهء عضلات واقعه در ميانه دندههاى سينه و يا پردهء مجلّل بر همين دندهها مىكند و اينها را ذات الجنب مغالط و غير خالص و غير صحيح مىنامند . و يا نفوذ به پردهء منصف صدر مىنمايد ؛ هرگاه طرف متصل به عظام قص متورم شود ، مسمى به ذات الصّدر است . و هرگاه شركتى به دماغ داشته باشد ، مسمى به برسام است و هرگاه طرف متّصل به فقرات ظهر متورم شود ، مسمّى به ذات العرض است .
خلاصه ، اجمالا جميع اوجاع عارضه در سينه و پهلوها را ذكر نموده و همه در علامت و عوارض شريك مىباشند ، در همهء اقسام ، سرفه و تنگى نفس مىباشد و مواضع درد ، مختلفه مىباشد ؛ مثلا در شوصه ، درد در زير دندههاى كور دنده - كه محاذى ناف تا فم معده است - مىباشد . و اگر در ميان دندهها يا غشاى مجلل باشد ، موضع ورم و وجع ، از خارج ، به دست گذاشتن ، احساس مىشود و نفث ، يعنى خلط سينه ، به سرفه دفع نمىشود و يا كم و به صعوبت دفع مىشود . و اگر در اطراف حاجز باشد ، نفس كشيدن ، صعب و سرفه ، بسيار به زحمت مىكند و بر پهلو نمىتواند بخوابد .