و برگ سيب ترش و گشنيز خشك كه بهقدر مساوى كوفته و بيخته و ممزوج نموده باشند و تا سه مثقال سفوف نمايند است .
گزيدگى رتيلاها :
گرچه اصناف رتيلا بسيار متعدد است ، امّا بايد دانست كه براساس گفتهء اهل تجربه ، خطرناكترين آنها « مضرّيه » است كه عظيم الجثه و موى ناك و شبيه به مگس است و در اطراف چراغ بسيار مىگردد .
در همهء آنها ، موضع گزيدگى متورم مىشود و اطراف ورم ، سرخ تيره و با كمودت و بسا مايل به سبزى مىشود و در هريك از انواعش اعراضى ويژه دارد ؛ چنانچه در نوع سرخ او ، درد اندك و خارش زياد و در سياه او ، درد شديد و خارش كم و سردى بدن و رعشه و از سفيد ، درد كمتر و در كوكبيّه - كه بر پشت او خطوط زردى است - خدر و استرخاء ايجاد مىشود . و گزيدگى زرد موىناك كه در حال گزيدن ، رطوبتى از دهانش بروز مىكند ، غالبا درد شديد و رعشه و انتفاخ شكم و حالات موت بر بيمار عارض مىشود .
علاج :
در تمام اين اقسام ، بايد محجمه را بر موضع گزيدگى بچسباند و بعد از زدن تيغ ، به اعانت تنطيل با آب داغ و طلا نمودن آب داغ و نمك و رمل و خاكستر داغ و ضماد از محلول مرّمكّى در آب نمك و ادخال خاكستر چوب انجير و شوره « 1 » و قليا ، « 2 » مكرر آن نقطه را بادكش كنند .
همچنين ، « دواء الحلتيت » و سفوف سياهدانه و تخم كرفس و بلعيدن قرص ترياقيهء « 3 » مخصوص به آن هم نافع هستند .
هامش
( 1 ) . در كتاب « طب اكبرى » ج 2 ، ص 193 ؛ و نيز « المنصورىّ » ص 349 ، « نوره » آمده است . م .
( 2 ) . در همان منابع مذكوره ، اينجا هم « قلى » آمده است . م .
( 3 ) . فلفل ، زراوند ، ايرساه - ريشهء سوسن بنفش - ، ناردين ، انفخهء خرگوش ، عاقرقرحا ، دوقو ، زيرهء سياه كرمانى ، نطرون ، گل انار ، دارچينى ، سرطان نهرى ، عصارهء خشخاش ، حب بلسان و ميعهء سائله را بهقدر مساوى هم كوفته و بيخته و با آب كبر يا آب طبيخ اجزاى كبر عجين كرده و قرص بسازند و تا دو مثقال يا اندكى بيشتر يا اندكى كمتر و با ماء الشعير يا لعاب اسفرزه يا شير تازه دوشيده بخورانند .