شديدتر از نوبهء اول بود ، تنقيه را كاملتر « 1 » كند .
روز پنجم : اين روز ، مظنهء بروز نوبهء سوم است ؛ بنابراين بايد صبح ، همان منضج در روز سوم را بياشامد و انتظار نوبه را بكشد ؛ « 2 » امّا اگر نوبه بروز نكرد ، بهبود يافته و بايد تدبير بهبوديافتگان را - كه ذكر خواهد شد - انجام دهند .
روز ششم : اگر نوبهء روز پنجم اشدّ از روز سوم است ، تنقيهء اين روز را - كه روز راحت است - اقوى « 3 » از روز چهارم انجام دهد .
روز هفتم : اين روز ، مظنهء روز نوبهء چهارم است ؛ بنابراين بايد همان منضج مذكور در روز سوم را صبح اين روز با شيرخشت هم بياشامد و منتظر بروز نوبه باشد و اگر بروز نكرد ، به آش ترشىدارى تغذيه كند و تدبير ناقهين را - كه خواهد آمد - انجام دهد ؛ امّا اگر بروز كرد ، بعد از گذشتن سرما و لرز و اوايل تب گرم ، درصورتىكه آش نخورده باشد عوض آش يكى از ميوههاى سرد و تر « 4 » كه در آن فصل موجود باشد و احوال بيمار هم اقتضا كند را به قدر اشتها مصروف دارد و شبش را به يكى از آشهاى ترشىدار تغذيه نمايد .
روز هشتم : هريك تنقيههاى قويهء مذكور در روز ششم را كه مناسب ببيند
هامش
( 1 ) . نحوهء كامل كردن تنقيه در تعليقهء شمارهء قبل از اين ذكر خواهد شده محرر .
( 2 ) . و اگر نوبه بروز كند ، به همان تدابير بروز نوبهء دوّم عمل كند . م .
( 3 ) . تكميل و تقويت تنقيهء مذكور در روز دوم به اين شرح است : اگر اماله را مناسبتر دانند ، در مشروب قبل از اماله - كه در صبح روز دوم ذكر شد - ملينى مثل شيرخشت تا حدود دوازده مثقال - بيشتر يا كمتر - داخل كنند و اجزاى مسهله - مانند سنا و گل سرخ - در اجزاى اماله بيفزايند و فلوس و ريوند هم اضافه كنند . و اگر مسهل مشروب را مناسب ديدند ، مطبوخ - يا نقوع - شش مثقال سنا و دو مثقال گل سرخ و دو مثقال بنفشه و بيست عدد آلوى بخارائى و نه عدد عناب و نه عدد سپستان و نه مثقال ترنجبين يا شيرخشت را بدهند و يا مشروب نمك فرنگى با شيرخشت و عرق كاسنى بدهند .
محرّر گويد : قوانين اماله و مسهل مشروب و موارد ترجيح هريك بر ديگرى ، در اواخر كتب « كليات » ، تحت عنوان « علاج المرضى على وجه كلى » مذكور است .
( 4 ) . مثل خيارين با سكنجبين يا آلوچهء رسيده يا كاهو با سكنجبين و مركباتى مانند ليمو و نارنگى و پرتقال و . . .