و هاء موقوفه نزد حكما مقولهء ملكست و وى على ما تقرر فى مقره عبارتست از بودن شى بحيثيتى كه محيط باشد به چيزى و منتقل شود بانتقال آن مثل عمامه بستن و جامه پوشيدن و از انجا كه جلد انسان اگرچه جزويست از ان اما باعتبار متصف بودن وى عرفا بصفة محيط گشتن و بالتبع منتقل شدن بملك ماند و در سوء القنيه كه علتىست كبدى و بسبب ضعف جگر و سوء مزاج وى و احيانا بمشاركت معده و فساد آن بحصول مىانجامد و يا نفخ و قراقر و اجابت طبع على خلاف ما هو المعتاد در اكثر و گاهى با تبثر بن دندان و جراحت لب و اختلاف حال نوم و يقظه از مجرى طبيعه انسان و تورم همگى بدن و بخمير مانا گشتن يار باشد بسوء حال جلد و تهبج در دست و پا درد خاصه در پلك و صفرت رنگ بدن و چهره كه گونهء سفيدى زند لازم بود مرض موصوف باسم موسوم موسوم گشته و اگرچه اولى بدين نام على ما لا يخفى على ذوى الافهام استسقا بود اما بنا بر خصوصيت آن باسم خاص بوجهى كه در محلش ذكر يافت مرض مذكور باسم مزبور مخصوص گشت و ويرا از قبيل تسميه شىء باسم سبب فساد المزاج نيز نامند زيرا كه حصولش از فساد مزاج جگر صورت بندد فافهم تنبيه در بعض كتب لغة قنيه را بالفتح بىتكلف بمعنى جلد نوشتهاند و مؤلف عليه الرحمه سوء القنيه را در طب اكبر بفساد مزاج تفسير نموده و از ظاهرش بودن قنيه بمعنى مزاج مستفاد مىشود كما لا يخفى و مولانا نفيس در شرح اسباب و علامات ويرا بردأة ادخار تعبير فرموده و گفته كه قنيه راس المالست دوم كبدى را بوى تشبيه داده تسميه الشى باسم السبب علة مسطوره را بدين نام ناميدهاند و اللّه اعلم
سوء الهضم
آنست كه با وجود عدم فساد قوت هاضمه طعام هضم تام چنانچه بايد نيايد بلكه هضم فاسد شود و به بعض كيفيات رديهء كيلوس متغير گردد و ويرا فساد الهضم نيز گويند و در حرف فا ان شاء اللّه تعالى مفصلا مذكور خواهد شد
سوبيحى
بسين مهمله مضمومه و واو ساكنه و موحده مفتوحه و تحتانى ساكنه و حاء مهمله مكسوره و تحتانى ثانى ساكنه ورمىست كه در عضلهء داخله حلق يا مرّى بهم رسد
سونوخس
بضم اول و سكون ثانى و ضم نون و سكون واو دوم و ضم حاء « 1 » مهمله و سكون سين مهمله و
سوناخس
بالف عوض واو دوم نيز آمده بيونانى تبيست كه از غليان خون دست دهد و در اثناء ذكر حميات مفصلا گذشت
سوقوسيس
بضم اول و سكون ثانى و ضم قاف و سكون واو دوم و كسر سين مهمله ثانى و سكون تحتانى و سين مهمله ثالث بيونانى قسمىست از جرب العين كه با تحير ماند و مر مرتين فتذكر
فصل چهاردهم در سين مهمله با هاء
مشتمل بر دو مرض
سهر
بفتح اول و ثانى و راء مهمله در اصل بمعنى بيدارى و بيدار بودن آمده و در عرف اطبا تسمية للملزوم باسم اللازم بر ضد سبات
هامش
( 1 ) معجمه