دوغ حل نموده بعد از يك شب از يك اوقيه تا يكرطل از آن بنوشند از براى التهاب مفرط معده و تشنگى و قى صفراوى و اسهال صفراوى بيعديل است
وجع الفواد
درد فم معده باشد چون عارض گردد شدت درد و غشى شديد و برد اطراف بود و اگر بسبب حرارت باشد علامت آن تشنگى و خشكى دهن و جشاء دخانى بود علاج آن شيرهء زرشك در گلاب عرق گاو زبان برآورده سكنجبين و شربت ليمو داخل كرده بخورد و دوغ در برف سرد كرده مفيد بود و اكثر بسبب انصباب صفرا مىباشد چنانچه وقت گرسنگى و دردهاى شديد اتفاق مىافتد علامت آن با علامات مذكوره زردى زبان و تلخى دهن بود علاج آن فصد باسليق كنند و تبريد مذكور دهند و تمر هندى و اناردانه و غوره بخورند و ضماد سماق به كار برند و روغن گل ماليدن نيز مفيد بود و اگر مرگ مهلت دهد بسكنجبين و آب نيمگرم و بمسهل بارد تنقيه نمايد و در درد مواد بارد و ريحى جوارشهاى گرم بخورند و بعد از نضج از مسهل حار تنقيه كنند و ماليدن عطر گلاب شديد المنفعت است و از قرنفل و شكر سفوف ساخته همراه شير بز هر صباح و شام بخورند بسيار مفيد است و خوردن قرنفل و سيب دواى قرنفل بيعديلست
طريق دوازدهم در امراض جگر
ضعف جگر
علامت آن قلت اشتها و فساد رنگ و اسهال شبيه بغساله گوشت و درد ضلع آخرين از جانب ايمن بود و اكثر بسبب برودت و رطوبت مىباشد علاج آن مثل علاج استسقا كنند
سده جگر
بسبب اخلاط غليظه لزجه باشد علامت آن ثقل جگر بدون درد و تپ بود و اگر جانب مقعر باشد براز رطب بود علاج آن بعد از نضج از مسهل و حقنه حار تنقيه كنند و اگر حرارت و تشنگى باشد آب كاسنى سبز مروق با شربت دينار و سكنجبين خورند و از ملطفات مانند افسنتين و ريوند با آب كاسنى سبز ضماد كنند و اگر با سده اسهال بود احتباس از قوا بضات كنند و آب كاسنى سبز با زرشك و رب به يا شربت آن مناسب بود و علاج سده ماساريقا نيز همين است و اگر جانب محدب جگر باشد بول اندك و رقيق بود علاج آن مدرات مانند تخم كرفس انيسون باديان و بيخ كاسنى با سكنجبين بزورى و شربت دينار دهد و شراب حلو در اين مرض مضرت دارد و اگر حرارت