تلفيات جانى و مالى شد .
پورت سعيد شهر جديد البنايى است در عرض 31 درجه و 16 دقيقه شمالى و در طول 31 درجه ، 18 دقيقه گرىينچ . در ساحل بحر سفيد جزو افريقا واقع ، در انتهاى خاك مصر ، از بناهاى سعيد پاشا فرزند مرحوم محمد على پاشا است كه در زمان اتصال دادن دو دريا در اوّل كانال ايجاد و آباد نموده و او را در سعيدى نام نهاده ، در مدت 16 سال به واسطهء تردّد كشتىها از اروپا به آسيا شهر زيبا و رنگين و نيكو دلنشين شده . طرز عماراتش به وضع اروپا و كوچههايش بس دلگشاست . هفت كوچه در هفت كوچه طرّاحى كرده كه عمود به يكديگر واقع شده . عرض هر كوچه 7 متر و از منتهاى هر يكى سطح دريا نمايان است . شبها كوچهها و پلانها به چراغ روشن و همهء دكاكين و بازار تا صبح و از است ، معدن ارباب حرفت و صناعت و مجمع اصحاب كسب و تجارت است . در دكاكيناش هر نوع متاع از قبيل ظروف چينى و پارچههاى فرنگى يافت و ارزان دادوستد مىشد . در مركز شهر باغچهء باصفايى و در وسط آن به دور آبنمايى كه مملوّ از آب شيرين و محيط به درختان گل و رياحين است ، اهل شهر مركب از گرك [ يونانيهء و روم و بعضى از اهالى مختلفه است . السنهء اهل شهر قاطبا عربى ولى فرانسه و انگليس نيز تكلّم مىكنند . قهوهخانههاى ممتاز و هتلها و مهمانخانههاى بيشمار دارد . در قهوهخانههاى اينها ، سازندگان فرنگى هريك با آلت طرب خوشآيندى در جاى مخصوصى كه سن گويند نشسته به خواندن و نواختن مشغولاند . بنده در ايام توقّف كشتى در لنگرگاه اين شهر ، شبى با دليلى بيرون آمده ، شهر را تفرّج كرده و در يك هتلى تا صبح مانده ؛ صبح به واپور برگشتيم .
يكى از كشتىهاى بخارى متعلّق به دولت سود [ سوئد ] و نوروج [ نروژ ] كه سه سال بود مأمور به سياحت قطب جنوبى و اقيانوس كبير با 23 نفر صاحب منصب رفته بود ، امروز وارد ليمان شده ، كاپيطن آن از عجايب و غرايب سفر خود نقل مىكرد . چند ساعت ايست كرده بعد به طرف سود و نوروج حركت كرد .
هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — صفحة 228
مساهمون: محمد رضا طباطبايى تبريزى
ص٢٢٨