قبل در زمان اتصال دو دريا اين شهر را بنا و آباد نموده ، به اسم خود مسمّى كرده است ؛ هرچند تازه احداث شده ، ولى جاى با صفا و عمارات دلگشا دارد . يك دست عمارت سلطنتى در لب كانال پيدا بود كه خيلى مزين و مجلّل ساختهشده بود . شب را كشتى در مقابل آن شهر لنگر انداخت . اگرچه حجّاج را اذن خروج به هيچيك از اين اسكلهها نمىدادند ولى قايقچىها ما يحتاج اهل كشتى را از اسماعيليه به توى واپور آورده مىفروختند . ليمو و پرتغال فراوانى در اين اسكله ديده شد كه خيلى ارزان بود .
نوزدهم شهر صفر 1297
طرف صبح واپور از محاذى اسماعيليه به راه افتاد . پس از اندك حركتى باز به خاك نشست . طولى نكشيد كه بدون صدمه الحمد للّه بيرون آوردند . دو ساعت به غروب مانده ، كشتى وارد ليمان پورت سعيد شد . ليمان پورت سعيد در انتهاى كانال و در اتصال بحر سفيد است در وسط شهر جاى وسيعى را عميق و مربّع الشكل حفر كردهاند كه چندين واپور مىتواند مجتمعا لنگر بيندازد . در چهار سمت اين ليمان با كارخانجات زياد و گمركخانه و قونسولخانهها كه وكلاى قونسول هفت دولت در اينجا مقيم هستند ، به عمارت خود دورادور ليمان مزين ساختهاند . سه روز و سه شب در اين بندر كشتى به جهت بيرون آوردن بعضى از مال التجارهء بنگاله كه اغلب آن تنباكو و پشم و پوست بود ، معطّل شد . همهء مسافرين تمامى ايام توقّف را در كشتى محبوس ماندند ، يعنى اذن خروج نمىدادند . اغلب حجاج راضى بر اين بودند از كرايهء خودشان كه به اسكلهء بيروت دادهاند صرفنظر نمايند و با كشتى على حده بروند . كاپيطن تمكين نمىكرد و سهل است در اينجا به وكيل قونسول دولت انگليس شكايت كرد كه حجاج وقتى كه كشتى در وسط كانال فرومانده بود نسبت به من بىاحترامى كردند ، در حالى كه كسى به او خلافى نكرده . اگر حاكمى و شخص ثالثى [ پيدا ] مىشد كاپيطن را مورد مؤاخذه مىكرد ، زيرا قرار گذاشته بود در مدّت معين از اسكلهء ينبع به بيروت ، حجاج را برساند . هجده روزه آورد و بىجهت باعث