مىكند . فراعنهء مصر در اين كار اقدام كرده بودند ، ولى از عهدهء انجام آن برنيامدند .
خلاصه اين كانال به چهار هزار سهم منقسم و مفروز شده كه دولتين انگليس و فرانسه و اشخاص عديده از كمپانىهاى عديده شركت دارند . خديو مصر تا چهار سال قبل 176 هزار سهم داشته او را به چهار ميليون ليره انگليس كه 20 كرور تومان ايران باشد ، به دولت مشار اليه فروخت . از سويس تا پورت سعيد در يمين و يسار كانال در يازده نقطه منزلگاه و قرارگاه درست كردهاند . در طول كانال كه 88 ميل انگليسى است در همهجا عدد مزبور را به طول كانال به علايم نصب كرده ، هر ميل را به ده تقسيم نموده در سر چوبى در صفحهء لوحهء مسافت طول نهر را نوشته تعيين نمودهاند كه در هر نقطه عيبى و نقصى وارد آمد فورا بدانند كه در كدام محل است .
عرض كانال به اختلاف است . يعنى از ابتداى كانال تا استاسيون كرين كه 15 ميل است وضع كانال از دو طرف خوب و نمايان است ، ولى از آنجا تا اسماعيليه ، ديگر كانال نمىتوان گفت . آب دريا رفتهرفته زياد شده ، اطراف و جوانب نهر را مثل درياچه گرفته است و در اين جاها براى اينكه واپورها از توى نهر تردّد نمايند از دو طرف كرين تا ده ميل از چپ و راست علامت گذاشته كه واپورها از وسط اينها بگذرند .
عمق بحيره بهقدر هفت و هشت قلاج مىشود كه در اكثر جاهايش واپور نيز حركت مىكند . در آخر اين بحيره ، فنرى در ميان نهر گذاشتهاند كه شبها روشن مىشود . از فنر آن طرف ديگر ، باز كانال است كه آب بطور درياچه تا به مسافت چهار ميل نيست . بعد از آن باز آب دريا از نهر به اطراف بالا آمده ، بحيرهء ثانوى شده . و اين بحيرهء ثانى به مسافت هشت ميل تا اسماعيليه ادامه مىيابد و فنرى هم در اوّل اين بحيره درست كردهاند . چون آبى كه به صحرا افتاده است برآمدگىهاى زياد از خاك و سنگ پيداست ، معلوم مىشود عمق آن خيلى كم است . باز علامت به هردو طرف گذاشته كه واپورها از جاده در نروند . در اطراف
هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — صفحة 224
مساهمون: محمد رضا طباطبايى تبريزى
ص٢٢٤