طواف كرد . جاى شادروان را قريش وقت بنا از اصل ديوار كعبه كم كردند . تفصيل آن در كتب مسطور است . حدّ شادروان دو ثلث ذراع ارتفاع آن است از زمين و عرض آن يك ذراع است . ( ذراع عبارت از 24 انگشت است ) .
در ذكر حجر اسماعيل عليه السلام
حجر اسماعيل محوطهء مدوّرى است به صورت نصف دايره خارج از ديوار بيت ما بين ركن شامى و ركن غربى . قريش در حين بناى كعبه جاى او را از بناى حضرت ابراهيم خارج كردند و ديوار پستى بدور او كشيدند . بعضى گفتهاند 6 ذراع و برخى 7 ذراع از حجر على اختلاف الاقوال داخل بيت دانسته ، زياده از آن را خارج مىدانند . متن آن مفروش با رخام و اندك گودى با شادروانى كه زير پردهء بيت و ميزاب رحمت است دارد . عرض آن از جدار كعبه از زير ميزاب تا ديوار حجر 17 ذراع و هشت انگشت است و فاصلهء ما بين دو در حجر 20 ذراع و طول آن 22 ذراع است .
ارتفاع ديوار حجر اما از داخل از وسط دايره يك ذراع و چهارده انگشت ؛ از طرف شرقى از مقابل درى كه در جانب مقام ابراهيم است يك ذرع و ده انگشت ، و از طرف غربى يك ذرع و بيست انگشت است . اما ارتفاع آن از خارج از جانب ركن شامى يك ذراع و شانزده انگشت و از وسط دو ذراع و سه انگشت است .
عرض ديوار دو ذراع ، دو انگست كم و ذراع تدوير آن از اندرون 38 ذراع و از بيرون 40 ذراع و شش انگشت است .
فى الجمله يك طواف دور كعبه 123 ذراع و دوازده انگشت است . از قرارى كه در اخبار وارد است مكانيت حجر از حيثيت بودن مدفن انبياء و اوصيا شرافت زياد دارد . از جمله موافق خبر صحيح قبر شريف جناب اسماعيل و مادرش هاجر در آنجاست ، چنانكه صاحب مجمع البحرين آورده است : نقل أنّ اسماعيل بن ابراهيم دفن مع امّه فى الحجر فحجّر عليها لئلا توطأ . « 1 »
هامش
( 1 ) الخرائج و الجرائح : 1 / 283