بعد از آن آخر ملك تتر است وأول ملك خطا وشمالي اين موضع كوهى گرد كشيده وآبى در آن موضع جمع شده وآن را بحيرهء شياطين مىخوانند وآن كوه منبع نهر يأجوج است . وبحيرهء ديگر در جنوبي بحيرهء شياطين هست كه داخل بلاد تتر است . ودر اين ناحية آهوى مشك بسيار باشد ومشك تاتارى شهرتى دارد .
اما بعد ، بلاد خطا دويست وپنجاه فرسنگ طول وعرض دارد ودر أو مشك وابريشم ومتاع نفيس بسيار باشد ومشك خطائى بهتر از مشك تبتى وتاتارى بود ونشانهء مشك خطائى آن است كه قرب پانزده مثقال بود وهيچ مويش نبود وتبتى وتاتارى كوچك بود ونافهء تبتى وتاتارى بهتر از چينى بود ونافهء چينى را موى بسيار باشد . ودر ملك خطا بد اعتقاد وتناسخى ومحيل ومكار بسيار باشد وطايفهاى مرده را در آب اندازند تا ماهيان وجانوران بخورند وبعضي برآنند كه اگر در خانهاى كسى بميرد ، هرچه در آن خانه باشد به غسال دهند وبيشتر غريبان غسال باشند ودر شهرهاى خطا ، طرار ومرائي ومنافق ومردانداز وناراست ومشعبد بسيارند وچند كس به هم اتفاق كنند ويك دو از ايشان متوسط ودلالند ومال غريبى كه حال آنجا رسيده باشد به طريق معامله ببرند . واز شعبدههاى ايشان يكى آن است كه دو نفر دو صندوق دارند پر از مورچه يكى سياه ويكى سرخ واين هر دو با هم جنگ مىكنند وهريك از ايشان طبلى كوچك دارند ودر موضعي كه فرجهگاه مردم باشد وكثرت هنگامه گيران بود بيايند وصندوق را برابر هم بنهند وهركدام يك بار طبل بزنند ، مورچگان از دو طرف بيرون آيند وبرابر يكديگر صف بكشند وبايستند بعد از آن يك بار ديگر طبل بزنند وآن طبل جنگ بود . پس مورچگان از دو طرف برهم زنند وبه دندان يكديگر را زخم زنند وهمچون كوهى به هم آميخته شوند . بعد از آن چون خواهند
هفت كشور يا صور الأقاليم — صفحة 79
مساهمون: ستوده
ص٧٩