مجملا آن جناب از كبار اولياء الله بوده و حضرت شيخ كمال خجندى در شأن او مىفرمايد :
منشى چرخ را و ترا اى وحيد عصر * با آنكه هر دو نجم گرفتند طارمى
[ 58 ] باشد تفاوتى ز زمين تا به آسمان * زان نجم تا به رتبهء اين نجم طارمى
وفات آن جناب در ابتداى سلطنت شيخ حسن چوپانى واقع شده در جوار پدر به خاكش سپردند . رحمة الله عليه .
در بيان احوال قطب الحقيقة حضرت شيخ كمال الدين خجندى - عليه الرحمة « 1 » -
خجند از جملهء شهرهاى جيحون كنار گويا همين خوارزم باشد .
مجملا حضرت شيخ را مسقط الراس خجند خوارزم است .
آن جناب خردمند بلندپايه و دانشمند گرانمايه در معارف عرفان و معالم ايقان يگانه مىنمود . اكثر بلاد مغرب و مشرق را گرديده و به صحبت فرق مختلفه رسيده بود . آن بزرگوار معاصر شمس مغربى و آذرى بوده .
در رياض الابرار نوشته شمس الدين محمد را كه به شمس تبريزى مشهور است اين حضرت تكميل نموده فرمود كه ترا بايد به روم رفت و در آنجا نيمسوختهاى هست بايد كه مشتعل گردانى . او پذيرفته رفت و ملاى رومى را ارشاد كرد چنانچه حكايت ايشان مشهور است .
مجملا آن حضرت از اكابر دين و صاحب علوم ظاهرى و باطنى است و رتبهء ولى بهغايت عالى است . اكثر اوقات فرخنده ساعات صرف رياضات و مجاهدات مىنموده و مدتهاى مديد حيوانى نخورده به قصد زيارت بيت الله به تبريز مىآيد . آب و هواى تبريز مزاجشان را خوش مىآيد چنانچه فرموده :
هامش
( 1 ) . روضات الجنان ، ص 500 ؛ روضة الاطهار ، ص 62 .