شهير به جهانسوز شاه بر مهدى آقاى دولو حاكم استراباد كه برادر حسن خان دولو و از قتلهء محمد حسن خان پدر خود بود غلبه كرد و ايشان را بكشت و برادران مهدى آقا - رضا خان و رفيع خان - بطور تشكى به شيراز نزد كريم خان زند رفتند و تاخت حسينقلى خان بر مازندران و بيرون كردن سوارهء بلوچ و زنديه كه در مازندران بودند به تواتر به كريم خان رسيد .
حضرت آقا محمد خان طاب الله ثراه كه در آن وقت بهطور گروگان در شيراز متوقف بودند ، بعد از اصغاى اين خبر ، به بقعهء امير احمد بن موسى الكاظم عليه السلام الشهير به شاهچراغ پناه جست . كريم خان خود بشخصه رفته حضرت معظم اليه طيب الله مضجعه را از بست بيرون آورده رجعت به منزل خود داده زكى خان زند سردار خود را به دفع حسينقلى خان مأمور نمود . پس از ورود زكى خان به مازندران ، حسينقلى خان به جاجرم رفته الله ويردى خان گرايلى حاكم آنجا كه به استقبال آمده بود قدوم حسينقلى - خان جهانسوز شاه را پذيرفته ايشان را در ارگ جاجرم مسكن داده و خود را به كلى از حكومت آنجا منخلع نمود . در هنگام توقف جهانسوز شاه در جاجرم ، نصر الله ميرزا ولد شاهرخ ميرزاى نادرى از ارض اقدس به خدمت حضرت معظم آمده ايشان را به تقويت امر سلطنت خود دعوت كرد . ولى بنابر مصالحى چند مقبول نشد . مرتضى قلى خان برادر حسينقلى خان از ايشان جدا شده به دشت تركمان پناه برد . زكى خان بعد از انتظام مازندران و استراباد و به دست آوردن جمعى از هواخواهان حسينقلى خان ، به شيراز معاودت نمود . بعد از رفتن زكى خان ، حسينقلى خان از جاجرم به راميان رفتند و دوهزار سوار از طايفه ككلان تركمان به قصد غارت جاجرم به آنجا تاختند . حسينقلى خان ، بعد از اطلاع از اين فقره با معدودى بهطور ايلغار ، خود را به جاجرم رسانيده با تراكمه ككلان جنگ سختى نموده اسير و غنيمت كثير از آنها گرفتند و آن حدود را امن نموده به الله ويردى خان گرايلى كه خدماتش منظور نظر بود سپرده مراجعت به راميان نمودند .
در اواخر سنهء هزار و دويست و هشتاد و سهء هجرى ، توشقان ئيل تركى ، موكب ظفر كوكب اعليحضرت اقدس شاهنشاه جمجاه ناصر الدين شاه خلد الله ملكه و سلطانه عزم زيارت مشهد مقدس رضوى سلام الله عليه نمود و در مراجعت از ارض فيض قرين از راه خبوشان و بجنورد روز
مرآة البلدان ( فارسى ) — صفحة 1892
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص١٨٩٢