كوهى سخت و بلند مىباشد كه به سمت مغرب امتداد يافته و در اماكن صعبهء آن بز كوهى و جانوران وحشى ديگر هست . اراضى جاجرم از آب چشمه و از آب ده رشته قنات مشروب مىشود .
در توشقانئيل سنهء هشتصد و دو هجرى كه امير تيمور گوركانى به يورش هفت ساله به طرف ايران روآورد ، عساكر خراسان به سردارى شاهرخ ميرزا كه مأمور به فتوحات آذربايجان بودند در جاجرم از طرف امير تيمور به آنها خبر رسيد كه فسخ عزيمت نموده به سمت استراباد و از آنجا به سارى روند و در فيروزكوه به اردوى امير تيمور ملصق آيند .
در سنهء نهصد و نود و نه در وقتى كه اردوى شاه عباس اول به عزم يورش خراسان و مخاصمهء عبد المؤمن خان ازبك حركت كرده بود - و اين واقعه در سال چهارم از جلوس شاه عباس اتفاق افتاده بنابراين كه تاريخ جلوس اين پادشاه « عباس بهادر خان » است - هنگام اقامت اردو در جاجرم ، قاصدى از جانب عبد المؤمن خان با نامهاى به شاه عباس رسيد به اين مضمون كه بهترين چيزها در عالم مصالحه مىباشد و اگر طالب صلح و نريختن خون بندگان خدائى ، خراسان را به ما گذاشته خود به عراق رو ، به همان وتيره كه حسن پادشاه تركمان با سلطان حسين ميرزاى گوركانى معاهده نمود و حدود تعيين كرد همان عهد در ميانه استوار و همان حدود فى ما بين برقرار خواهند بود . شاه عباس چنين جواب داد كه مصالحهء سلطان حسين ميرزاى گوركانى با حسن بيك كه هردو اصلا جغتايى بودند و تركمان ، دخلى به ما و تو ندارد . اگر به آن مصالحه كه فى ما بين كسكن قرا سلطان ازبك والى بلخ و شاه طهماسب جد ما منعقد شده است راضى هستى ، خراسان را به ما گذاشته معاودت نماى و الا جنگ را آماده - باش . بعد از مدتى اقامت اردو در جاجرم ، باز كاغذى از عبد المؤمن خان رسيد كه مبنى برعدم قبول تكليف شاه عباس بود و آخر الامر نوشته كه اگر با ما طرف گفتگو خواهى بود در جام انتظار شما را داريم . و اين كاغذ را از نيشابور نوشته بود . بعد از عزيمت اردوى شاه عباس به سمت جام خبر رسيد كه عبد المؤمن خان وحشت كرده و يكسر به سمت بلخ فرار نموده است . « 1 »
هامش
( 1 ) - در باب اين نامهها مراجعه شود به جلد اول كتاب « شاه عباس » گردآوردهء دكتر عبد الحسين نوائى ( بنياد فرهنگ ، سال 1352 ) .