بلد ديده مىشوند كه گردهء نان در موزهها و جامه و آستينهاى خود پنهان كرده لقمهلقمه به دهان مىگذارند يا مويز مىخايند . مختصر وضع اصفهان به دمشق شبيه است . ابنيه و عماراتش از خاكوخشت مىباشد . اما خاكى كه نظير آن را در هيچجا نديدهام . بازارهاى اين بلد بعضى بىسقف و برخى مسقف است . مسجد جامعى كه در بازار واقع است متين و محكم - البنا و ستونهاى آن از سنگهاى يك پارچهء مدور است و در جانب قبلى آن منارهاى است كه ارتفاع و بلندى آن هفتاد ذرع مىباشد و تمام بناى مناره از خاكوخشت است . مع هذا هيچ آثار خرابى در آن ديده نمىشود و تغييرى نپذيرفته است . رودخانهاى از وسط شهر مىگذرد كه شهر را دو قسمت نموده اما اهالى از آب آن نمىخورند بلكه بىمبالاتى در كار اين رودخانه كرده بعضى كثافات در آن مىريزند . اين قصبه را دوازده دروازه است و اصل شهر تا قصبهء يهوديه دو ميل راه است و بر گرد آن حصارى بسيار متين و محكم و رفيع و بلند كشيده شده و پلى بسيار عظيم بر روى رودخانه بستهاند و جامعى ديگر در اين قصبه است كه بسيار مستحكم ساختهاند .
بناى اين مسجد قديمتر از بناى شهر است .
خولنجان :
از جانب خوزستان شهرى بزرگ و معمور است و فواكه و اثمارش غير محصور .
سميرم :
بلدهاى است واقع در دامنه و پاى كوه كه اشجار گردو و فواكه زيادى دارد و در آن مسجد جامعى است خوشوضع و تازهساز كه دور از دكاكين و بازار واقع است . و در آن بلده آبى است جارى كه از بازارها و كوچهها و معابر شهر مىگذرد و منحدر از چشمهاى مىباشد كه منبع آن در كوه است و آن كوه در راه قصبهء يهوديه واقع است . و بر فراز كوه قلعهاى است كه از قرار مذكور سرچشمهء آب مزبور در آن قلعه مىباشد و خزاين پادشاهان هميشه در آن قلعه بوده است .
والزيز « 1 » شهر كوچكى است در اقليم جبال در حوالى نهر طاب .
انواع اطعمه و مأكولات اين بلده فراوان و ارزان است . ميوهجات زياد بسيار خوب دارد چنانكه ما در آنجا هشت من نان به وزن و من خودشان را
هامش
( 1 ) - شهركى كه در منطقهء اصفهان است « ريز » است نه « زيز » .