و بروجرد شهرى است با فراوانى و ارزانى ، پرخير و بركت ، فواكهش را حمل به كرج و محال ديگر مىنمايند حتى به همدان و دينور هم مىبرند .
طول شهر از عرضش بيشتر است يعنى به قدر نيمفرسخ طول دارد . زعفران بروجرد زياد است . در شهر بروجرد حمولة « 1 » بن على وزير آل ابو دلف منبرى برپا داشته است .
و نهاوند شهرى است واقع در دامنهء كوه بنايش از گل و انهار و بساتين آن بىشمار و فواكهش بسيار و به جهت خوبى و زيادتى ميوههاى آن را به عراق حمل مىنمايند . و نهاوند را دو جامع است يكى عتيق البنا و ديگرى جديد .
و روذراور كوهپايهاى است بزرگ و وسيع و در آن زراعت زعفران زياد و به درجهء كمال است و در بلاد جبال در هيچجا به خوبى زعفران روذراور به عمل نمىآيد و اين زعفران را به بروجرد برده و از فرط خوبى حمل به عراق و ساير نواحى مىنمايند . روذراور را قراى كثيره است و منبر و محراب آن در محلى است كه معروف به كرج روذراور مىباشد و آن شهر كوچكى است كه بناى آن از گل است پرنعمت و آب آن فراوان و اشجارش زياد و ثمارش وافر و زراعتش بسيار .
و حلوان شهرى است در دامنهء كوهى كه مشرف به عراق است و ما او را در صورت عراق به صورت درآورديم . بناى شهر حلوان از خاك و خشت و ابنيهء سنگى نيز دارد . و تقريبا نصف دينور است .
[ اما دينور با آنكه از اين شهر تا محل برف و يخ جبال دو فرسخ است و به عقيدهء صاحب مسالك الممالك از دينور تا محل برف و يخ يك منزل مىباشد ] « 2 » شهرى است با حرارت هوا كه نخلستان و درخت انجير آن زياد است و آبها و رودخانههاى وسيع و عريض در اعمال و اطراف آن مىباشد و در حصار شهر شكستگى و اختلال به هم رسيده است .
هامش
( 1 ) - در صورة الارض ، با وجود آنكه در نسخهء خطى كتاب و همچنين در معجم البلدان حموله ضبط شده بود ، حمويه چاپ شده ( ص 289 ) .
( 2 ) - صورة الارض [ و به اندازهء دو فرسخ بىهيچ فاصلهاى برف دارد ] . بدينگونه اين مطلب براى جلوان آمده نه چون متن براى دينور . ( ص 112 )