وجه تسميهء مدى « 1 »
قدما كه اين ناحيه را مدى مىناميدند و سكنهاش را مد مىگفتند چنين معتقد بودند كه اهالى اين ناحيه از اولاد مادى بن يافث بن نوح عليه السلام مىباشند لهذا آنها را منسوب به مادى نموده مد خواندند و مملكت آنها را مدى گفتند يعنى مملكت اولاد مادى و مؤيد اين قول است فصل دهم سفر تكوين تورات شريف كه در اين فصل در تعداد اولاد حضرت نوح ( ع ) يكى مادى بن يافث را مىشمارد . بعضى گويند مملكت مديا را به زبان قديم مد مىگفتند و ترجمهء آن ميانه است يعنى ميانهء مملكت سيريا « 2 » و ايران واقع است . انتهى .
استرابن يونانى كه از معارف مصنفين قديم يونان است و پنجاه سال قبل از ميلاد مسيح ( ع ) متولد شده و با سلاطين اشكانى كه در ايران سلطنت داشتند معاصر بوده گويد مدى منقسم به دو قسمت است : مدى كبير و مدى صغير .
اما مدى كبير : پايتخت و دار الملك آن اكباتان كه همدان حاليه باشد « 3 » بوده . اكباتان شهرى عمده و سابق بر اين يعنى در زمان سلطنت طايفهء مخصوصى كه در مدى سلطنت داشته پايتخت اين طايفه بوده و در اين زمان محل ييلاق سلاطين اشكانى است كه به واسطهء خوشى و اعتدال هواى اكباتان فصل تابستان را در آنجا به سر مىبرند و در زمستان در شهر سلوسيد ( مقابل مداين و ايوان كسرى ) در ساحل دجله و حوالى بابل اقامت مىنمايند .
مدى صغير مشهور به آت روپاتين ( آذربايجان ) مىباشد و وجه تسميهء اين نقطه به اين اسم اين است كه آتروپات نام حكمران اين ناحيه آنجا را به اسم خود موسوم ساخته است و هنگام غلبهء اسكندر به ايران قبل از اينكه اين قسمت مدى قهرا ضميمهء ساير متصرفات قشون مقدونيه آيد خود آتروپات پيشدستى كرده ايالت خود را كه از طرف دارا در آنجا حكومت داشت از ساير اقطاع مدى موضوع و مجزى كرده مملكتى برأسه
هامش
( 1 ) -Media - Medie( 2 ) - ظاهرا آسيرياAssyriaدرستتر است كه آشور باشد .
( 3 ) - نگارنده گويد اكباتان يا همدان حاليه يا در حوالى همدان بوده ( ا ع ) .