هرات دررسيد . حاصل آنكه پانزده هزار تومان بر ذمت مىگيريم كه ايمن بمانيم . حضرت نايب السلطنه قبول نفرموده در تدارك يورش شد و به دار الخلافه اخبار و از دربار خاقانى استدعاى ارسال سپاه نمود .
هم در اين اوقات ما بين قهرمان ميرزا « 3 » والى يزد و هلاگو خان والى كرمان محاربتى رفته هلاگو ميرزا ظفر يافت . حضرت صاحبقران ، يزد را به سيف الدوله « 4 » تفويض و حكومت آنجا را به هلاگو ميرزا واگذار و قهرمان ميرزا را مأمور خراسان فرمود . پس از وصول عريضهء نايب - السلطنه ، حضرت خاقانى مقرر فرمود سپاه مازندرانى روانهء خراسان و اميرزادهء اعظم محمد ميرزا مامور به تسخير هرات و حضرت نايب السلطنه ، رضا قلى خان ايلخانى و محمد خان قرائى و عبد الرضا خان يزدى و ساير خائنين دولت را برداشته روانهء دار الخلافه شدند .
بيست و پنجم محرم هزار و دويست و چهل و نه نايب السلطنه وارد دار الخلافه شده خائنين را به امر خاقانى مغلولا در كوچه و بازار شهر گردانيده عبد الرضا خان يزدى را نظر به جسارت و خلاف بزرگى كه به خانوادهء شاهزاده محمد ولى ميرزا - چنانكه اشارت رفت - نموده بود به محمد ولى ميرزا سپردند كه در خانهء « 5 » شاهزاده به اسوء حال او را به قتل رسانند . و محمد تقى خان عرب ترشيزى را - كه از جملهء مقصرين بود - از قيد رها و به مراجعت خراسان در ركاب نايب السلطنه اميدوار كردند و رضا قلى خان ايلخانى و محمد خان قرائى را - كه صاحب داعيه بودند - روانهء تبريز فرمودند . خسرو ميرزا با قشون آذربايجانى نيز و اصل و او را مامور خراسان و خدمت اميرزادهء اعظم محمد ميرزا فرمودند و محمد حسين خان ايشيك آقاسى زنگنه و آقا ميرزا باباى طبيب « 6 » خاصه
هامش
( 3 ) - قهرمان ميرزا پسر هشتم عباس ميرزا نايب السلطنه .
( 4 ) - سيف الدوله ميرزا پسر على شاه ظل السلطان پسر فتحعلى شاه .
( 5 ) - « در خانه » با اضافهء « در » به « خانه » به معناى افراد خانه ( زنان و فرزندان و حواشى و خدم ) .
( 6 ) - ميرزا باباى طبيب نخستين ايرانى است كه در لندن علم پزشكى فراگرفته . عباس - ميرزا نايب السلطنه او را با محمد كاظم - دانشجوى ديگر - به لندن فرستاد . محمد كاظم مسلول شد و بعد از هجده ماه درگذشت اما ميرزا بابا تحصيلات خود را به پايان رسانيد ( ر ك مقالهء « كتاب حاجىبابا و نخستين محصلين ايرانى در فرنگ » از عباس اقبال در مجلهء يادگار سال 1 شمارهء و مقالهء « كاروان معرفت » از مجتبى مينوى در مجلهء يغما سال 6 شمارهء 5 و مقدمهء سفر نامهء ميرزا صالح شيرازى از اسماعيل رائين .