گمان كرد كه به استيذان خود نايب الاياله اين امر خطير روى داده است .
آغاز مخالفت با نايب الاياله كرده بر سفاين جنگى خود سوار شده قصد تسخير بوشهر كرد و نخست بوشهر را مفتوح كرده غالب شد . آخر الامر منهزم و جمعى از اعراب مقتول و دستگير شدند .
هم در اين سال ، چون جنرال بسقاويج سردار قفقاز خدمات شايسته به دولت روس نموده و به مقام شاهزادگى رسيده و منصب ، جنرال بارون - رازن يافته سفيرى با هدايا به حضرت خاقانى فرستاده بود از طرف دولت عليه هم ميرزا مهدى مستوفى نورى - برادر محمد زكى خان سردار - براى تهنيت منصب جنرال مذكور مامور به سفارت تفليس شده بيست و پنجم جمادى الاولى از تهران حركت كرده بيست و هفتم شوال همين سال معاودت نمود .
هم در اين سال بلاى طاعون و ملخخوارگى و قحط و غلا و برف و سرما در اكثرى از بلاد ايران بروز و اشتداد يافت . در قشلاقات و در ولاياتى كه هرگز برف ديده نشده چندان باريد كه معابر را سد كرد .
خصوصا در دار الخلافه ، غلا و سرما كار بر مردم سخت كرد و حضرت صاحبقران بر عامهء مردم رحمت فرموده ماليات يك سالهء طبرستان و گيلان را بخشيدند و اصفهان را چهارصد هزار تومان تخفيف مرحمت كردند .
چون نوروز سال ئيلانئيل هزار و دويست و چهل و هشت در رسيد به رسم معمول ، حضرت صاحبقرانى به تختگاه جلوس فرموده مراسم جشن و تهنيت به عمل آمد .
هم در اين سال وزيرمختارى تازه از دولت بهيه روس مامور به اقامت دربار دولت عليه شده به دار الخلافه و به حضور حضرت صاحبقرانى رسيده به تبريز معاودت كرد و در آنجا متوقف و مقيم شد « 2 » .
هم در اين سال ، به دار الخلافه خبر رسيد كه حضرت نايب السلطنه ، پنج هزار نفر اسيرى [ را ] كه از سرخس گرفته بودند به توسط و شفاعت اللهقلى خان خوارزمى پنجاه هزار تومان گرفته و شرايط چند نيز كه همه مبنى بر درست رفتارى و عدم شرارت و خسارت تراكمه بود در ضمن مشروط و بديشان رد فرموده است و جواب فرمايشات آن حضرت در امر
هامش
( 2 ) - اين سفير گراف سيما ناويج نام داشتهGraf simonovitch.