زير برج قلعه كنده و باروط در آن نقب آتش زده قلعه را مفتوح و با خاك يكسان نمودند و خبر اين فتح بزرگ در ماه ربيع الاول به دار الخلافه رسيده حضرت خاقان پانزده هزار تومان انعام و پنجاه دست خلعت مصحوب حسن خان سالار به جهت نواب نايب السلطنه ارسال فرمودند و نواب نايب السلطنه از آنجا آهنگ قلعهء خبوشان و گرفتارى رضا قلى خان ايلخانى نمودند . رضا قلى خان چون قلعهء خبوشان را محصور و عرصه را بر خود تنگ ديد ناچار حصار را تسليم كرده سر انقياد پيش آورد و به شفاعت قائم مقام در امان و محترما مقيد شد و پسرش سام خان از نواب نايب السلطنه لقب ايلخانىگرى يافت . و قلعهء خبوشان را حسب الامر و الا خراب و با خاك يكسان كردند . و خبر فتح ثانى به توسط محمد طاهر خان قزوينى به حضرت خاقانى رسيد . حضرت نايب السلطنه معاودت به مشهد مقدس نموده عزيمت سرخس فرمود و براى تنبيه تراكمه و استرداد اسراى ايران لشكر بدانجا كشيد و شهر سرخس را محاصره و كار بر سرخسيان تنگ فرمود ؛ تا سه هزار تن اسراى شيعى را كه باقىمانده و به فروش نرسانده بودند تسليم كردند . آنگاه سپاه و الا مطمئن القلب يورش آورده شهر را مفتوح و سكنه را بىحد و مر مقتول و قلعه را خراب و ويران كرده غنيمت و اسير زياد به دست آورده مراجعت كردند . و خبر اين فتح بيست و چهارم جمادى الثانى همين سال به دار الخلافه رسيد .
پس از آن نواب نايب السلطنه قصد فتح ولايت تربت حيدريه و محمد - خان قرائى فرمود . محمد خان چون استيصال و اضمحلال خود را معاينه ديد ناچار سر اطاعت پيش آورد . او را گرفته محبوس و قلاع او را كه مملو از استعدادات حربيه و مخزن و ذخاير و اموال منهوبه و غيره بود غارت كرده مراجعت نمودند و محمد خان را با رضا قلى خان ايلخانى انيس محبس كردند .
در اواخر شعبان خبر اين فتوحات به دار الخلافه رسيد . پس از آن چون نيت حضرت نايب السلطنه برحسب اراده و اشارهء خاقانى تصرف و تسخير طخارستان و زابلستان متصرفهء افاغنه بود با يار محمد خان افغان ملقب به امين الدوله ، كه وزير شاهزاده كامران والى هرات و به امر نايب السلطنه متوقف ارض اقدس بود ، فرمود چنانكه در عهد صفويه و نادر شاه افشار ، خوارزم و مرو و بلخ و كابل و هرات و قندهار و غيره
مرآة البلدان ( فارسى ) — صفحة 899
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص٨٩٩