متعسر است . در قلهء كوه بهطور شيروانى از چوب عمارتى است كه جاى دو نفر مىشود . مشهور است كه حضرت سليمان عليه السلام بالاى اين كوه آمده است . در زير شيروانى مسطور از سنگ شكلى است شبيه به مار .
سكنه گويند اين مار را حضرت سليمان سنگ كرده .
در محال ثلاثه تقريبا بيست بقعه از امامزادههاى واجب التعظيم هست كه زيارتگاه مردم است . از جمله امامزاده قاسم است كه درى دارد منبت و خط آن را بهطور حجارى كندهاند . قريب پانصد سال است كه اين در ساخته شده و به هيچوجه عيب نكرده و منبتها به حال خود باقى است .
صنايع تنكابن ، اليجه و چادرشب و رختخواب و شلوار سوارى و چوخا است .
در محال ثلاثه شكار از قبيل قرقاول و كبك و چيل و بلدرچين و كبوتر و باقرقرا و مرغابى موجود است . بز و مرال و شوكا نيز دارد . از مرغهاى شكارى قرقى ، قوش ، قزل ، اتركى ، بحرى و شاهين در محال مسطور هست . در جنگلها نيز پلنگ ، ببر ، خرس و خوك موجود مىباشد .
نمك از طالقان به تنكابن مىآورند .
علما و فضلاى قديم تنكابن : ملا عبد الكريم كليجانى ، مير ابو طالب ، حكيم مير محمد مؤمن بن حكيم مير محمد زمان كه از معارف فضلاى تنكابن و صاحب كتاب « تحفه » معاصر با شاه سليمان صفوى است و كتاب تحفه را كه در ادويهء مفرده و بعضى تركيبات مىباشد به اسم شاه سليمان نوشته است « 2 » . ملا حسين نامى از عرفاى تنكابن بوده . قريب دويست نفر از طايفهء ساعد الدوله « 3 » در تنكابن هستند كه همه از اعزه مىباشند .
توث [ مع - مر ] :
قريهاى است از قراى بوشنج . و نيز قريهاى است از قراى اسفراين .
به گرگان كه مىروى در يك منزلى واقع است .
تور :
كه آن را تو را پشت نيز گويند قريهاى است در فارس .
هامش
( 2 ) - اين همان كتاب است كه به نام « تحفهء حكيم مؤمن » شهرت دارد .
( 3 ) - در اين كتاب همهجا « صاعد الدوله » آمده كه مسلما نادرست است .